INCI-lijsten begrijpen: zo ontrafelt u de taal van uw cosmetica
Wie de achterkant van een crème, serum of shampoo bekijkt, ziet meestal een lange rij onbekende termen: de INCI-lijst. Ze oogt technisch, afstandelijk en vooral ingewikkeld. Toch is het precies die lijst die u meer grip kan geven op wat u dagelijks op huid en haar aanbrengt. Wie de structuur eenmaal begrijpt, hoeft geen chemicus te zijn om zinvoller te kiezen. In wat volgt leest u hoe een INCI-lijst is opgebouwd, waar u op kunt letten en hoe u mogelijke probleemstoffen herkent – zonder er een fulltime studie van te maken.
Wat INCI precies is – en hoe de lijst is opgebouwd
INCI staat voor “International Nomenclature of Cosmetic Ingredients”. Het is een gestandaardiseerd systeem, zodat ingrediënten wereldwijd op dezelfde manier benoemd worden, ongeacht of u een product in Amsterdam, Berlijn of Tokio koopt.
Een paar basisregels helpen bij het ontcijferen:
Volgorde naar hoeveelheid
Ingrediënten staan in principe in aflopende volgorde van hun concentratie. Wat bovenaan staat, zit er relatief gezien het meest in.
Vanaf ongeveer 1% vrije volgorde
Stoffen onder een bepaalde concentratie (vaak rond 1%) mogen in willekeurige volgorde worden vermeld. Daar zit dus minder houvast in.
Latijn, Engels, chemie
- Plantaardige ingrediënten: meestal in het Latijn (bijv. Aloe Barbadensis Leaf Juice).
- Synthetische of enkelvoudige stoffen: vaak Engelse en/of chemische namen.
- Geur- en kleurstoffen: meestal richting het einde van de lijst; kleurstoffen vaak met “CI” plus een nummer.
Belangrijk om in het achterhoofd te houden: een korte INCI-lijst is niet automatisch “puur” of beter, en een lange lijst is niet per definitie verdacht. Het draait om de aard van de ingrediënten, hun onderlinge samenhang en uw persoonlijke tolerantie.
Stap voor stap: zo loopt u een INCI-lijst zinvol door
Als u een product in handen heeft en niet eindeloos wilt scrollen of googelen, kan deze volgorde helpen:
Kijk eerst naar de eerste vijf ingrediënten
Dit zijn de bouwstenen van het product. Vraag uzelf bijvoorbeeld af:
- Staat water helemaal vooraan, of overheersen andere basisstoffen?
- Ziet u vooral oliën, vetten of alcoholen in de top?
- Lijken de hoofdingrediënten eerder verzorgend (bijv. oliën, glycerine) of sterk reinigend / ontvettend?
Geurstoffen opsporen
Geurcomponenten duiken vaak later in de lijst op, bijvoorbeeld als “Parfum/Fragrance” en als afzonderlijk benoemde geurstoffen. Vooral bij een gevoelige of al geïrriteerde huid kunnen sommige daarvan lastig zijn, zeker bekende geurallergenen.
Bepaalde stofgroepen bewust opzoeken
Als u weet dat u iets liever vermijdt, kijk dan daar gericht naar:
- specifieke geurstoffen
- bepaalde kleurstoffen
- sterk ontvettende tensiden (oppervlakte-actieve stoffen, vooral in reinigers en shampoos)
Onbekende ingrediënten gericht checken
Twijfelt u over een stof, zoek die dan liever gericht op in betrouwbare databanken, dermatologische bronnen of informatie van vakverenigingen. Veel losse beoordelingen op internet zijn ongenuanceerd; professionele bronnen zijn meestal preciezer.
Typische valkuilen – en hoe u ze vermijdt
Bij het lezen van INCI-lijsten sluipen bepaalde denkfouten snel binnen:
“Chemisch” betekent “slecht”
Alles wat bestaat, is chemie – ook water en plantaardige oliën. Synthetische ingrediënten zijn niet per definitie gevaarlijk; natuurlijke stoffen zijn niet automatisch mild of beter verdraagbaar.
Schrik voor lange namen
Een ingewikkelde naam oogt bedreigend, maar blijkt in de praktijk vaak een emulgator, verdikker of bevochtigingsmiddel met een vrij alledaagse functie.
Losse stoffen buiten context beoordelen
Hoe een stof werkt, hangt sterk af van de concentratie, de combinatie met andere ingrediënten en het type product. Wat in een leave-on-product (bijvoorbeeld een crème) kritisch kan zijn, is in een afspoelbaar product soms veel minder problematisch.
Persoonlijke intolerantie gelijkstellen aan algemene gevaarlijkheid
Als uw huid op een ingrediënt reageert, is dat voor u relevant – maar het betekent niet automatisch dat de stof in algemene zin “gevaarlijk” is. Iemand anders kan hetzelfde ingrediënt probleemloos verdragen.
Waar u bij mogelijke probleemstoffen vooral op kunt letten
Er zijn een paar stofgroepen die bij gevoelige of al aangetaste huid vaker discussie oproepen:
Geurstoffen
Bepaalde geurstoffen kunnen allergische reacties bevorderen. Wie een gevoelige, snel geïrriteerde of tot allergie neigende huid heeft, doet er vaak goed aan het aantal geurstoffen in de routine te beperken.
Bepaalde alcoholen
“Alcohol” is geen eenduidige categorie. Vette, wasachtige alcoholen (zoals Cetearyl Alcohol) kunnen juist verzachtend en stabiliserend werken. Kortketenige, vluchtige alcoholen daarentegen (zoals Alcohol Denat.) kunnen uitdrogend en irriterend zijn, zeker in hogere concentraties en bij al droge of kwetsbare huid.
Intensieve tensiden in reinigers
Sterk schuimende, ontvettende stoffen reinigen effectief, maar kunnen bij frequent gebruik de huidbarrière aantasten. Wie al een verstoorde of gevoelige huid heeft, kan beter kiezen voor mildere tensiden en kortere contacttijd.
Conserveermiddelen met hoger irriterend potentieel
Zonder conservering zouden veel producten snel bederven – dat is dus geen luxe, maar een veiligheidsmaatregel. Tegelijk staan sommige conserveermiddelen bekend om een hoger risico op irritatie of allergie. Als u hier gevoelig voor bent, loont het om de namen van de belangrijkste conserveermiddelen te kennen en bij twijfel onafhankelijke bronnen te raadplegen.
Kort samengevat
INCI-lijsten voelen in het begin als een vreemde taal, maar ze volgen strakke regels. De volgorde geeft een indruk van de verhoudingen, en de benaming laat doorgaans zien of het om plantenextracten, geurstoffen, kleurstoffen of functionele hulpstoffen gaat. De “chemie” zelf is zelden het eigenlijke probleem; vaker gaat het om bepaalde groepen zoals intensieve geurstoffen, sterk uitdrogende alcoholen of agressieve tensiden – vooral bij kwetsbare huid. Met wat oefening, een kritische maar nuchtere blik en betrouwbare informatie kunt u steeds gerichter bepalen welke producten bij u passen.