Polyethylene Terephthalate

Op de huid of nagels moet Polyethylene Terephthalate niet worden gezien als een klassiek verzorgend ingrediënt. De cosmetische functie ervan is filmvorming, oftewel het achterlaten van een dun laagje op de huid, het haar of de nagels. Afhankelijk van het product kan het polymeer ook zichtbaar deel uitmaken van een decoratief effect, bijvoorbeeld in glittermake-up. De precieze werking hangt af van de manier waarop de grondstof in het betreffende product is verwerkt en gebruikt.

Voor consumenten is vooral het soort product een aanwijzing. Voorbeelden zijn glittermake-up, nagellak, bodyglitter en sommige oogschaduws. De INCI-naam zelf zegt echter niet of de stof aanwezig is als grotere glitterdeeltjes, als onderdeel van een film of in een andere vorm. Ook aan de plaats in de ingrediëntenlijst is de deeltjesgrootte niet af te lezen.

De website vermeldt Polyethylene Terephthalate in de beoordeling van de verdraagbaarheid met score 5 en deelt het daarmee in bij een middelgroot risico. Deze beoordeling betekent niet dat er een individueel huidprobleem is aangetoond of dat elk product met deze stof klachten veroorzaakt. Wie ingrediënten gericht wil controleren, vindt de stof op de verpakking onder de INCI-naam Polyethylene Terephthalate. Een persoonlijke reactie kan niet alleen op basis van de naam worden voorspeld.

Milieukwesties moeten worden onderscheiden van de directe cosmetische functie en van de huidverdraagbaarheid. De term microplastics wordt afhankelijk van de gebruikte definitie verschillend afgebakend; sommige classificaties omvatten naast kleine vaste deeltjes ook polymeren in het algemeen. Daarom kan op basis van alleen de naam PET niet worden bepaald in welke milieucategorie een concreet cosmetisch product valt. Wie het gebruik van kunststoffen in cosmetica wil beperken, kan de ingrediëntenlijst gericht doorzoeken op de volledige polymeernaam.

Volgens de functieomschrijving dient Polyethylene Terephthalate in cosmetische producten als filmvormer. Typische productvoorbeelden zijn glittermake-up, nagellak, bodyglitter en sommige oogschaduws. Bij zulke toepassingen is de samenstelling van het volledige product bepalend; de INCI-benaming geeft op zichzelf geen informatie over de deeltjesgrootte of de precieze fysische vorm van het PET. In de beschikbare cosmetische informatie wordt geen algemene gebruikelijke concentratie vermeld.

Om de stof in de praktijk te vinden, hoef je alleen de volledige naam op te zoeken in de ingrediëntenlijst. Cosmetische ingrediënten worden daar vermeld met hun INCI-benaming, maar de lijst toont niet de vorm van de grondstof en vermeldt ook niet voor elk ingrediënt de precieze concentratie. Bij ingrediënten die meer dan één procent uitmaken, geeft de volgorde de afnemende gewichtsverhouding weer; onder die grens hoeft de volgorde niet overeen te komen met de hoeveelheid. Op basis van deze etiketteringsregel kan de precieze hoeveelheid in een afzonderlijk product dus niet worden berekend.

Voor PET is geen speciale combinatie met andere werkzame stoffen of een bepaalde gebruiksstap vastgelegd. Volg daarom de gebruiksaanwijzing van het betreffende cosmeticaproduct, vooral bij decoratieve producten voor de ogen, lippen of nagels. De functie als filmvormer bewijst op zichzelf geen werking voor verzorgingsdoelen zoals hydratatie of verandering van het huidbeeld. Ook kan niet worden aangenomen dat alle producten met PET als scrub worden gebruikt.

• Controleer de INCI-lijst op de vermelding Polyethylene Terephthalate.
• Beoordeel de vermelding in samenhang met het soort product, zoals glittermake-up of nagellak.
• Leid geen precieze concentratie af uit de plaats in de lijst, vooral niet als het ingrediënt ver achteraan staat.
• Volg de gebruiksaanwijzing van het product; er is hier geen standaarddosering voor PET vermeld.

In de aangeleverde cosmetische informatie wordt geen maximale concentratie of speciale etiketteringsvermelding voor deze stof genoemd. De beoordeling van de website als middelgroot risico is een afzonderlijke consumentenbeoordeling en geen wettelijke grenswaarde.

Op de verpakking is het ingrediënt te herkennen aan de INCI-naam. Cosmetische ingrediënten worden in het algemeen vermeld in de ingrediëntenlijst; de vermeldingen worden doorgaans gerangschikt naar gewichtspercentage, waarbij voor hoeveelheden onder één procent een andere volgorde mogelijk is. Deze lijst informeert over de aanwezige stoffen, maar niet over de deeltjesgrootte of de specifieke vorm van het polymeer. Bij een persoonlijke intolerantie kan de lijst helpen om een product met de betreffende naam te herkennen.

De bronnen geven geen specifieke gebruiksconcentratie of aanbeveling voor een gevoelige huid of andere huidtypen. De beoordeling moet daarom niet worden gekoppeld aan algemene uitspraken over irritatie of allergieën. Milieubezwaren over kunststoffen zijn bovendien niet hetzelfde als bewijs voor een gezondheidsrisico bij cosmetisch gebruik. Bij de beoordeling van een product zijn de daadwerkelijke samenstelling en de geldende etiketteringsinformatie bepalend.

Polyethylene Terephthalate, meestal afgekort tot PET, behoort tot de thermoplastische polyesters en wordt synthetisch geproduceerd. Het polymeer ontstaat uit de uitgangsstoffen ethyleenglycol en tereftaalzuur, die aan elkaar worden gekoppeld tot terugkerende eenheden. Voor de productie worden de bestanddelen voorbereid via verestering of omestering en vervolgens door polycondensatie aan elkaar gekoppeld tot langere molecuulketens. Afhankelijk van de productiemethode ontstaan bij deze reacties water of methanol als bijproduct.

De uitvinding is terug te voeren op de Britse scheikundigen John Rex Whinfield en James Tennant Dickson. In 1941 maakten zij in de laboratoria van de Calico Printers Association voor het eerst een polyester uit ethyleenglycol en tereftaalzuur en ontwikkelden daaruit vezels. Hun werk werd tijdens de Tweede Wereldoorlog als geheim aangemerkt, waardoor de verdere ontwikkeling aanvankelijk institutioneel werd georganiseerd. Imperial Chemical Industries nam eind 1943 onderzoekswerkzaamheden over en verkreeg in 1947 productierechten buiten de Verenigde Staten.

De industriële verkoop begon aanvankelijk met textielvezels, niet met cosmetica. ICI startte in 1949 proefproducties onder de merknaam Terylene, terwijl Du Pont in de Verenigde Staten een eigen vezel ontwikkelde die later Dacron zou heten. De grootschalige productie van vezels begon bij beide bedrijven in 1953; later werden ook in Duitsland PET-vezels geproduceerd. In cosmetica verwijst Polyethylene Terephthalate naar dezelfde kunststof, terwijl de cosmetische vermelding de functie als filmvormer beschrijft.

Polyethylene Terephthalate is een lineair opgebouwde, thermoplastische polyester waarvan de ketens bestaan uit terugkerende ethyleentereftalaateenheden. Het materiaal is zwak polair en kan door het ontbreken van O-H- en N-H-bindingen geen waterstofbruggen vormen met aangrenzende ketens. Afhankelijk van de afkoeling en verwerking kan PET amorf of gedeeltelijk kristallijn zijn; amorf PET is transparant, terwijl toenemende kristallisatie het materiaal troebel of opaak kan maken. Voor cosmetische producten wordt filmvorming vermeld als functie, oftewel de vorming van een film op de huid, het haar of de nagels.

• Stofklasse: synthetische thermoplastische kunststof uit de polyesterfamilie.
• Bestanddelen: ethyleenglycol en tereftaalzuur of een overeenkomstig tereftalaat.
• Verwerking: de molecuulketens ontstaan door polycondensatie; verdere condensatie kan de ketenlengte beïnvloeden.
• Aggregatietoestand: PET is een vaste kunststof die afhankelijk van de verwerking amorf of gedeeltelijk kristallijn kan zijn.
• Gedrag bij warmte: amorf PET kan bij verhitting boven de glasovergangstemperatuur kristalliseren en daarbij transparantie verliezen.
• Oplosbaarheid en pH: in de beschikbare stofinformatie zijn voor de cosmetische INCI-vermelding geen waarden genoemd.

Op moleculair niveau bestaat Polyethylene Terephthalate uit lange ketens met terugkerende eenheden die zijn opgebouwd uit ethyleenglycol en tereftaalzuur. De benaming beschrijft daarmee een polymeermateriaal en niet één kleine werkzame stof met een vastgelegde molecuulmassa. Bij polycondensatie worden de uitgangsbestanddelen stapsgewijs aan elkaar gekoppeld; de ketenlengte hangt onder meer af van de omstandigheden tijdens de verdere condensatie. Deze chemische beschrijving verklaart de indeling als polyester, maar bewijst op zichzelf geen biologisch effect op de huid.

De fysische eigenschappen worden bepaald door de rangschikking van de ketens en de thermische voorgeschiedenis. Als de ketens langzaam afkoelen, kunnen geordende kristallijne gebieden ontstaan; snel afkoelen kan daarentegen een amorfe toestand bevorderen. Amorf PET is transparant, terwijl kristallisatie licht verstrooit en de transparantie vermindert. Dit betekent dat dezelfde basischemie er afhankelijk van de productiemethode en verwerking anders uit kan zien.

Filmvorming wordt vermeld als cosmetische functie: een polymeerfilm kan achterblijven op het oppervlak van de huid, het haar of de nagels. Deze functionele beschrijving moet worden onderscheiden van een uitspraak over opname in de huid of een biologisch mechanisme. De beschikbare informatie biedt geen basis voor een uitgebreidere uitleg, bijvoorbeeld over een biochemisch werkingsmechanisme. PET kan deel uitmaken van glitterproducten voor decoratieve toepassingen; hieruit kan echter niet worden afgeleid welke vorm of grootte de deeltjes in een specifiek product hebben.

De industriële chemie van PET beschrijft materiaaleigenschappen zoals thermoplastisch gedrag en de mogelijkheid om amorfe of gedeeltelijk kristallijne vormen te maken. Voor cosmetica kan hieruit alleen de vermelde functie in het product worden afgeleid, niet een aanvullend verzorgend effect. De aangeleverde PubMed-abstracts bevatten geen studies waarmee een cosmetisch voordeel kan worden beoordeeld. Uitspraken over de werking moeten daarom beperkt blijven tot de genoemde filmvorming en de concrete functie van het product.