Polysorbaat 20

Op je huid kom je Polysorbaat 20 vooral tegen als bestanddeel van een kant-en-klare formule en niet als een op zichzelf staand verzorgend ingrediënt. In reinigingsproducten ondersteunt het de verdeling van olie en water en kan het ertoe bijdragen dat vettige bestanddelen en vuil met water worden weggespoeld. Als emulgator helpt het een gelijkmatig mengsel van olieachtige en waterige componenten te behouden. Dit betekent niet dat het op zichzelf een hydraterende of anti-verouderende werking heeft.

De stof kan voorkomen in producten voor het reinigen van huid en haar, maar ook in lotions, toners, make-upremovers en andere verzorgingsproducten. Of je het op de INCI-lijst aantreft, hangt af van de specifieke formule; de aanwezigheid ervan zegt op zichzelf nog niets over hoe het product op je huid aanvoelt. De samenstelling van het volledige product en de gebruikte hoeveelheid beïnvloeden de gebruikseigenschappen.

De beoordeling van de huidverdraagzaamheid op de website deelt Polysorbaat 20 met score 5 in bij het gemiddelde risico en de gele categorie. Deze classificatie is bedoeld als richtlijn en is niet hetzelfde als een wettelijke gevarenklasse of als bewijs dat iedereen erop zal reageren. Als je bij een product herhaaldelijk een onaangenaam gevoel op je huid merkt, is het verstandig om de volledige formule mee te wegen en niet alleen één afzonderlijk ingrediënt.

Bij een gevoelige huid is de individuele reactie extra relevant, omdat tensiden afhankelijk van de totale formule en de manier van gebruik verschillend kunnen worden ervaren. Polysorbaat 20 zelf is te herkennen aan de INCI-vermelding „Polysorbate 20“. Wie bepaalde ingrediënten bewust wil vermijden, kan de ingrediëntenlijst van het specifieke product controleren en bij twijfel kiezen voor een alternatief zonder deze vermelding. De functie als emulgator op zichzelf zegt niets over de verdraagzaamheid van een volledig product.

In cosmetica wordt Polysorbaat 20 gebruikt als reinigende en emulgerende tenside. Het kan voorkomen in reinigingsproducten, shampoos, douchegels, lotions, toners, micellair water en make-upremovers; daarnaast wordt het beschreven als hulpstof in parfumoliën. Afhankelijk van het producttype helpt het om olie en water te mengen of ondersteunt het de reiniging. De specifieke functie hangt af van de volledige formule en niet alleen van de INCI-naam.

Er is geen algemeen geldende gebruiksconcentratie voor alle cosmetische producten. Voor deodorantsprays wordt een gebruik tot een concentratie van 4 procent beschreven als de hoogste toepassing die voor cosmetica is vermeld. Deze afzonderlijke waarde is geen doseringsadvies voor andere productsoorten en kan niet zonder meer op een willekeurige formule worden toegepast. Bij de ontwikkeling van een eindproduct moeten de functie, samenstelling en stabiliteit samen worden beoordeeld.

In waterige formules met geur- of oliebestanddelen wordt Polysorbaat 20 gebruikt als solubilisator; in emulsies ondersteunt het de verdeling van olie in water. Bij een professionele formule wordt de hoeveelheid afgestemd op de gewenste helderheid en stabiliteit, in plaats van een algemene richtwaarde over te nemen. Als bestanddeel van een reeds samengesteld cosmetisch product hoef je de stof niet apart aan te brengen of met andere grondstoffen te mengen.

• Controleer de INCI-lijst op de schrijfwijze Polysorbate 20.
• Gebruik een kant-en-klaar product volgens het beoogde gebruik en de aanwijzingen op de verpakking.
• Beoordeel een product als geheel, want de formule bepaalt samen met de tenside de producteigenschappen.
• Leid uit het gebruik als emulgator geen werking af voor de behandeling van een huidaandoening.

Polysorbaat 20 wordt in cosmetica gebruikt als emulgator en reinigende tenside. In de beschikbare gegevens wordt geen maximale concentratie genoemd als algemene grens voor cosmetica. Een concentratie die voor afzonderlijke producttypen wordt beschreven, is niet automatisch een algemene wettelijke grens.

Een onafhankelijk Cosmetic Ingredient Review Panel wordt aangehaald met de beoordeling dat Polysorbaat 20 bij cosmetisch gebruik als veilig is beoordeeld. Voor deodorantsprays wordt een concentratie van 4 procent genoemd als de hoogste beschreven cosmetische toepassing. Deze vermelding beschrijft het gebruik in één producttype en is geen algemene aanbeveling voor alle cosmetica.

De websitebeoordeling met score 5 (gemiddeld risico, geel) moet worden onderscheiden van een wettelijke classificatie. De beschikbare gegevens noemen geen specifieke wettelijke grenswaarde of een bepaald allergie- of etiketteringscriterium als basis voor deze score. Praktisch gezien is het relevant dat Polysorbaat 20 op de ingrediëntenlijst staat als „Polysorbate 20“ en dat de verdraagzaamheid van een cosmetisch product afhangt van de volledige formule en de individuele reactie.

Polysorbaat 20 behoort tot de stofgroep van de polysorbaten en wordt synthetisch geproduceerd. Als grondstoffen dienen sorbitol of de anhydriden daarvan, waaruit sorbitan ontstaat, naast ethyleenoxide en laurinezuur. Bij de productie wordt sorbitan eerst met ethyleenoxide omgezet en daarna met laurinezuur veresterd. Het resultaat is een mengsel van verwante stoffen en niet noodzakelijk één afzonderlijk molecuul met een volledig uniforme ketenlengte.

Het getal 20 verwijst naar de gebruikelijke polymerisatiegraad van de polyoxyethyleenbestanddelen. In commercieel Polysorbaat 20 zijn deze eenheden verdeeld over meerdere ketens, zodat het product verschillende chemische soorten bevat. De benaming verwijst daarmee naar de samenstelling van de geëthoxyleerde bestanddelen en niet naar een botanische herkomst of een specifieke plant. Laurinezuur kan afkomstig zijn van plantaardige grondstoffen; de cosmetische INCI-informatie beschrijft Polysorbaat 20 zelf echter als synthetisch.

De bronnen beschrijven de productie en verschillende technische toepassingen, maar noemen geen ontdekker of specifiek ontdekkingsjaar. Het gebruik van de stof in cosmetica, geneesmiddelen, voedingsmiddelen en biochemische toepassingen wordt beschreven. In cosmetica wordt het vermeld als emulgerende en reinigende tenside; daarbuiten dient het onder meer als hulpstof waarmee bepaalde bestanddelen in een formule kunnen worden verdeeld. Een onderbouwde verklaring van de naam die verder gaat dan de stofbenaming zelf, is hier niet aangetoond.

Polysorbaat 20 is een niet-ionische, oppervlakteactieve tenside uit de groep van de polysorbaten. De molecuulstructuur combineert een waterminnend deel met een vetminnend deel, waardoor de oppervlaktespanning tussen olie en water kan worden verlaagd. De HLB-waarde is 16,7, waardoor de stof geschikt is voor olie-in-wateremulsies. In cosmetica wordt het gebruikt als reinigende en emulgerende tenside.

• De INCI-benaming is Polysorbate 20.
• De chemische beschrijving luidt sorbitan, monododecanoaat, poly(oxy-1,2-ethaandiol)-derivaten.
• De stof wordt beschreven als een gelige, viskeuze vloeistof.
• De stof is hydrofiel en wordt beschreven als wateroplosbaar en dispergeerbaar in oliën.
• Volgens de beschrijving is de stof stabiel in de aanwezigheid van elektrolyten en zwakke zuren en basen.
• Zuurstof uit de lucht kan auto-oxidatie veroorzaken, waarbij eerst peroxiden en daarna andere afbraakproducten ontstaan.

In een formule kan Polysorbaat 20 olieachtige bestanddelen in een waterige fase verdelen en de vorming van fijn verdeelde mengsels ondersteunen. De eigenschappen maken het ook geschikt voor waterige producten met geur- of oliecomponenten. Bij bepaalde antibiotica en conserveermiddelen kan Polysorbaat 20 de werking verminderen; dit is vooral relevant bij de ontwikkeling en stabiliteitstests van een formule.

Polysorbaat 20 is een niet-ionische tenside waarvan het molecuul zowel hydrofiele als lipofiele delen bevat. Door deze structuur kan de stof zowel met water als met olieachtige bestanddelen een wisselwerking aangaan. Op het grensvlak tussen de fasen kan de stof helpen deze te mengen en de oppervlaktespanning te verlagen. Hieruit volgen de beschreven cosmetische functies als emulgator en reinigingstenside.

De HLB-waarde van 16,7 wordt in verband gebracht met de geschiktheid voor olie-in-wateremulsies. In zulke mengsels helpt de tenside om olie fijn in een waterige fase te verdelen. Bij reiniging kan de grensvlakactieve structuur ertoe bijdragen dat vettige bestanddelen en vuil in een waterige omgeving loskomen en worden weggespoeld. De daadwerkelijke werking hangt af van de specifieke formule en het gebruik van het eindproduct.

De chemische beschrijving omvat sorbitan, monododecanoaat en poly(oxy-1,2-ethaandiol)-derivaten. Bij de productie wordt sorbitan met ethyleenoxide omgezet en vervolgens met laurinezuur veresterd; het in de handel verkrijgbare materiaal kan een verdeling van verschillende ketenstructuren bevatten. De stof wordt beschreven als stabiel in de aanwezigheid van elektrolyten en zwakke zuren en basen. Contact met zuurstof uit de lucht kan daarentegen auto-oxidatie veroorzaken, waarbij eerst peroxiden en vervolgens andere afbraakproducten ontstaan.

De verstrekte gegevens beschrijven chemische eigenschappen en technische functies, maar bevatten geen PubMed-abstracts over cosmetische voordelen voor huid of haar. Daarom kan hieruit geen klinisch bewijs voor een op zichzelf staande verzorgende werking worden afgeleid. De functieomschrijvingen hebben betrekking op het gebruik als hulpstof in een formule, niet op een medische werking of de behandeling van een huidaandoening. Bij de beoordeling van het eindproduct moet rekening worden gehouden met de volledige samenstelling en het beoogde gebruik.