Rijstzemelolie is een vette olie en geen afzonderlijk molecuul, maar een mengsel van lipiden. Het grootste deel bestaat uit glyceriden van linolzuur, oliezuur, palmitinezuur en stearinezuur. Rijstolie wordt ook omschreven als een mengsel van triglyceriden, oftewel glycerolesters van vetzuren. De samenstelling verklaart waarom de olie in cosmetische formules wordt beschouwd als een olieachtig, verzachtend huidverzorgingsingrediënt.
De cosmetische functie van het emolliens wordt omschreven als gladmakend en verzachtend; een emolliens kan daarbij als glijmiddel op het huidoppervlak werken. Deze functieomschrijving heeft betrekking op het huidgevoel en de verzorgende eigenschap van een ingrediënt in een formule. Ze betekent niet dat de olie in elke formule hetzelfde aanvoelt. De samenstelling van het totale product en de gebruikte hoeveelheid beïnvloeden het karakter van de uiteindelijke verzorging.
Naast vetzuurglyceriden bevat rijstolie volgens beschrijvingen ook tocoferolen, squaleen en fytosterolen; daarnaast wordt γ-oryzanol als bestanddeel genoemd. De bron vermeldt voor rijstolie een tocoferolgehalte van maximaal 1600 mg/kg, 17 mg squaleen per 100 g, maximaal 3 g/kg fytosterolen en 1,5 tot 2 procent γ-oryzanol. Deze waarden beschrijven rijstolie en zijn niet automatisch van toepassing op elke cosmetische batch of elk eindproduct. Een vakbeschrijving noemt de ingrediënten in verband met de antioxiderende eigenschappen van de plantaardige olie.
Rijstolie wordt ook in verband gebracht met het tegengaan van oxidatie in cosmetische preparaten, hoewel de olie onverzadigde vetzuren bevat. Dit gebruik in formules moet worden onderscheiden van een bewezen effect op de huid. De opgegeven informatie bevat geen PubMed-abstract over cosmetische effecten, daarom worden hier geen onderzoeksresultaten over cosmetische voordelen geclaimd. Uitspraken over specifieke huidveranderingen moeten gebaseerd zijn op het eindproduct en betrouwbare werkzaamheidsgegevens, niet alleen op de chemische samenstelling van de olie.