Triethanolamine

Op de huid is triethanolamine vooral een functioneel bestanddeel van de formule: het helpt de pH-waarde in te stellen en olie- en waterbestanddelen te verbinden. Dat betekent niet automatisch dat het een zelfstandig verzorgend effect heeft, zoals hydratatie of een verandering van de huidstructuur. Volgens de beschikbare informatie voor cosmetica ligt de functie van de stof vooral in de eigenschappen en stabiliteit van het product. Je vindt het bijvoorbeeld in crèmes, lotions, gels en zalven.

In een reinigingsproduct kan de stof bijdragen aan de reinigende werking van oppervlakteactieve stoffen, terwijl de buffer- en emulgerende functies vooral de formule ondersteunen. De stof wordt niet beschreven als een werkzaam bestanddeel dat onafhankelijk van de totale formule een bepaald cosmetisch effect op huid of haar belooft. Daarom kun je op basis van alleen de INCI-naam niet afleiden hoe krachtig het product reinigt of hoe het op de huid aanvoelt. De overige bestanddelen en de volledige formule bepalen mede hoe een product gebruikt kan worden. Bij haarproducten is de rol die uit de beschikbare informatie blijkt eveneens beperkt tot functies in de formule, zoals reinigen en emulgeren.

Voor mensen met een gevoelige huid is de individuele reactie op het eindproduct doorslaggevend. Onderzoek naar triethanolamine wijst op een zeer laag risico op sensibilisatie, maar vermeldt ook enkele positieve plakproeven. In een analyse van 85.098 geteste personen reageerden er 323 positief. Volgens de inschatting van de onderzoekers wees het reactieprofiel in veel gevallen eerder op een licht irriterend effect dan op een echte allergische reactie. Deze gegevens betekenen niet dat elke reactie op een product met triethanolamine aan dit ene ingrediënt kan worden toegeschreven. Als een product herhaaldelijk klachten veroorzaakt, kan het bekijken van de volledige INCI-lijst helpen om de oorzaak te beoordelen, want ook andere bestanddelen kunnen een reactie veroorzaken.

Om de stof te herkennen, volstaat het om op de verpakking naar de INCI-naam TRIETHANOLAMINE te zoeken. De plaats op de ingrediëntenlijst geeft op zichzelf geen uitsluitsel over de specifieke functie van de stof in dat product, omdat er meerdere functies zijn vermeld. Je kunt daarom ook rekening houden met het soort product en de overige ingrediënten, in plaats van op basis van de naam een individueel voordeel af te leiden. Een pH-regelaar of emulgator staat niet gelijk aan een direct merkbaar verzorgend effect op de huid. Als je twijfelt over je persoonlijke verdraagzaamheid, kun je ervoor kiezen een product zonder het betreffende ingrediënt te gebruiken. Dat betekent niet dat het in het algemeen nodig is om de stof te vermijden.

In cosmetica wordt triethanolamine vermeld als bufferende hulpstof en als emulgerende en reinigende oppervlakteactieve stof. Genoemde productgroepen zijn zalven, crèmes, lotions en gels; de functies kunnen afhankelijk van de formule op verschillende manieren worden benut. Als pH-regelaar kan de stof zure bestanddelen van de formule neutraliseren, terwijl het met vetzuren triethanolaminezepen kan vormen. Deze functies hebben betrekking op de productformule en zijn geen zelfstandige gebruiksbelofte voor huid of haar.

Voor leave-onproducten vermeldt de opgegeven regelgevingsdataset een maximumconcentratie van 2,5 procent. Voor rinse-offproducten wordt in de aangeleverde informatie geen maximumconcentratie vermeld. De waarde voor leave-onproducten is een wettelijke bovengrens en geen gebruikelijke concentratie of gebruiksaanbeveling. Volg bij het gebruik de aanwijzingen voor het specifieke product en ga niet uit van een veronderstelde concentratie van de afzonderlijke stof, want die staat niet op de ingrediëntenlijst. Crèmes of lotions blijven op de huid, terwijl reinigingsproducten worden afgespoeld. Dit onderscheid tussen producttypen is relevant voor de wettelijke grenswaarde.

• Controleer de INCI-lijst op de naam TRIETHANOLAMINE.
• Bekijk de functie in de context: de vermelde functies zijn pH-buffering, emulgering en reiniging.
• Bij een formule met zure bestanddelen kan de pH-waarde worden aangepast.
• Bij formules met vetzuren wordt de vorming van triethanolaminezepen beschreven.
• Gebruik de stof niet in cosmetische producten waarin N-nitrosoverbindingen kunnen ontstaan.
• Beoordeel je persoonlijke verdraagzaamheid aan de hand van het eindproduct en de volledige ingrediëntenlijst.

Triethanolamine is als bestanddeel van een formule niet bedoeld om afzonderlijk op de huid aan te brengen of thuis aan andere producten toe te voegen. Het toegestane gebruik en de concentratie hebben betrekking op de betreffende cosmetische formule. Voor eindproducten zijn de etikettering en gebruiksaanwijzing van de fabrikant bepalend.

Voor cosmetisch gebruik staat triethanolamine vermeld in bijlage III, nummer 62, van Verordening (EG) nr. 1223/2009. De aangeleverde informatie noemt leave-on- en rinse-offproducten als productgroepen. Voor leave-onproducten wordt een maximumconcentratie van 2,5 procent vermeld. Deze concentratie heeft betrekking op het gebruik in cosmetische producten en is geen aanbeveling om de stof afzonderlijk te gebruiken. De genoemde grenswaarde is vooral relevant voor producten die op de huid blijven.

Een deskundigenpanel beoordeelde triethanolamine en verwante ingrediënten als veilig, mits cosmetische producten zo zijn samengesteld dat ze niet irriterend zijn. Het panel adviseerde ook om deze stoffen niet te gebruiken in cosmetische producten waarin N-nitrosoverbindingen kunnen ontstaan. Deze beperking heeft betrekking op de samenstelling van de formule en mogelijke reacties tussen ingrediënten. De beoordeling houdt dus geen algemene uitspraak in dat elk product met triethanolamine op dezelfde manier moet worden beoordeeld, maar houdt rekening met de specifieke formule.

In een analyse van toezichtgegevens was 0,4 procent van de 85.098 personen die met triethanolamine waren getest positief bij de plakproef. Veel reacties werden eerder als licht irriterend dan als duidelijk allergisch beoordeeld. De onderzoekers vonden geen blootstelling die verband hield met een verhoogd risico op sensibilisatie en schatten dat risico als zeer laag in. Een individuele intolerantie is daarmee niet uitgesloten, maar het onderzoek toont geen wijdverbreide allergische reactie aan. Voor de praktische beoordeling is de verdraagzaamheid van het eindproduct bepalend, omdat meerdere bestanddelen en hun combinaties een rol kunnen spelen.

Triethanolamine is een organisch-chemische verbinding uit de groep van de aminoalcoholen en wordt ook afgekort als TEOA. De systematische naam luidt 2,2′,2′′-Nitrilotriethanol; de brutoformule is C6H15NO3. In de beschikbare informatie wordt triethanolamine beschreven als een synthetisch ingrediënt, niet als een stof die wordt gewonnen uit een bepaalde plant of natuurlijke grondstof. De industriële productie berust op de reactie van ethyleenoxide met waterige ammoniak. In deze informatie wordt geen concrete geschiedenis van de ontdekking of onderbouwde herkomst van de naam beschreven, behalve de chemische naam.

Bij de industriële synthese ontstaan naast triethanolamine doorgaans ook mono-ethanolamine en di-ethanolamine. De verhouding tussen de gevormde ethanolaminen kan worden beïnvloed door de onderlinge hoeveelheden van de uitgangsstoffen. Voor de productie worden ethyleenoxide en waterige ammoniak bij verhoogde temperaturen en drukken met elkaar omgezet. Voor het beschreven proces worden 60 tot 150 °C en 30 tot 150 bar vermeld. De reactie vindt plaats in de vloeibare fase en in aanwezigheid van water, met een vast aangebrachte zure kationenwisselaar als katalysator. De precieze productiemethode kan variëren afhankelijk van de technische grondstoffen en het proces.

Na de reactie wordt het productmengsel doorgaans door destillatie in rectificatiekolommen gescheiden en gezuiverd. Daarbij worden niet-omgezette uitgangsstoffen bij voorkeur teruggevoerd naar de reactor. De groep van ethanolaminen heeft naast cosmetische toepassingen ook andere industriële toepassingen, waaronder de productie van oppervlakteactieve stoffen en wasmiddelen en gaswassing. Voor cosmetica beschrijft haut.de de oorsprong van triethanolamine als synthetisch en noemt het zalven, crèmes, lotions en gels als productgroepen waarin het voorkomt. De benaming verwijst naar de chemische structuur, want de systematische naam bevat Nitriloethanol. Een verdere historische herkomst van de naam is niet onderbouwd.

Triethanolamine is een aminoalcohol, meer bepaald een organisch-chemische verbinding met de naam 2,2′,2′′-Nitrilotriethanol en de formule C6H15NO3. De stof wordt beschreven als een heldere, viskeuze, hygroscopische vloeistof die kleurloos tot geelachtig kan zijn en een amineachtige geur heeft. De stof is oplosbaar in water en hydrofiel; in een waterige oplossing reageert ze sterk basisch. Aan de lucht kan triethanolamine snel donkerder verkleuren. De kleur en het uiterlijk van de grondstof kunnen daarom onder meer worden beïnvloed door opslag en verontreinigingen. In een formule kan de stof worden gebruikt voor pH-regulering, emulgering en als reinigende oppervlakteactieve stof.

• De chemische beschrijving luidt 2,2′,2′′-Nitrilotriethanol.
• De brutoformule is C6H15NO3; het molecuulgewicht bedraagt 149,19.
• De vloeistof is viskeus, hygroscopisch en kleurloos tot geelachtig.
• Triethanolamine is oplosbaar in water en hydrofiel.
• In water vertoont de stof een sterk basische reactie.
• Met vetzuren kan de stof triethanolaminezepen vormen, die oplossen in water en minerale oliën.

Triethanolamine is een aminoalcohol met drie hydroxyethylgroepen die aan een stikstofatoom zijn gebonden. De chemische beschrijving luidt 2,2′,2′′-Nitrilotriethanol. De brutoformule C6H15NO3 en het molecuulgewicht 149,19 kenmerken de stof als een kleine organische verbinding. De oplosbaarheid in water en de basische reactie in een waterige oplossing passen bij het gebruik ervan voor het instellen van de pH. Bij neutralisatie van vetzuren kunnen triethanolaminezepen ontstaan, waardoor de chemische vorm en de oplosbaarheid van de betrokken bestanddelen veranderen.

De vastgelegde functies in cosmetische formules zijn bufferen, emulgeren en reinigen. CosIng vermeldt daarnaast een functie als geurstof. Als emulgator ondersteunt triethanolamine de vorming van fijn verdeelde mengsels van olie en water, terwijl de bufferfunctie de pH-waarde van een product reguleert. De oppervlakteactieve functie wordt beschreven als reinigend voor huid, haar of tanden. Deze informatie verklaart de mogelijke technische bijdrage aan een formule, maar bewijst op zichzelf geen specifiek cosmetisch voordeel voor de huid.

In een veiligheidsbeoordeling werden triethanolamine en 31 verwante ingrediënten onderzocht die in cosmetica worden gebruikt als oppervlakteactieve stoffen of als huid- of haarverzorgende stoffen. Het deskundigenpanel betrok beschikbare dier- en klinische gegevens en eerdere veiligheidsbeoordelingen van bestanddelen van verwante stoffen bij de beoordeling. Het concludeerde dat de beoordeelde ingrediënten veilig kunnen worden gebruikt in een formule die niet irriterend is. Tegelijkertijd noemde het vermijden van cosmetische producten waarin N-nitrosoverbindingen kunnen ontstaan als beperking voor het gebruik.

Voor huidsensibilisatie analyseerde een multicenteronderzoek plakproeven bij 85.098 personen die waren getest met triethanolamine in vaseline van 2,5 procent. In totaal reageerden 323 personen, oftewel 0,4 procent van de testgroep, positief. Volgens de analyse wees het reactiepatroon vaak eerder op een licht irriterend vermogen dan op een echte allergie. Er werd geen blootstelling vastgesteld die verband hield met een verhoogd risico op sensibilisatie; het risico werd als zeer laag ingeschat. Dit onderzoek beantwoordt niet alle vragen over de verdraagzaamheid van elke cosmetische formule en bewijst geen zelfstandig cosmetisch werkzaamheidsvoordeel. In de gebruikte abstracts worden geen betrouwbare studies beschreven naar een specifiek cosmetisch voordeel voor huid of haar.