Cetrimoniumchloride

In haarverzorging wordt Cetrimoniumchloride vooral gebruikt om het haar na het wassen makkelijker handelbaar te maken. Deze kationische stof wordt beschreven als een ingrediënt met affiniteit voor keratine, een hoofdbestanddeel van het haar. Daardoor kan het in verzorgingsformules helpen het haar beter doorkambaar te maken en statische elektriciteit te verminderen. Bij gebruik kun je daarom eerder een verandering in de zachtheid en doorkambaarheid verwachten dan een fundamentele verandering van de haarstructuur. De beoordeling van de website geeft Cetrimoniumchloride een score van 5 en classificeert het als een gemiddeld risico (geel); vooral de beperkte toegestane concentratie en de mogelijke irriterende werking bij onjuist gebruik zijn relevant. [FAKTEN]

De stof komt voor in conditioners, haarspoelingen, shampoos en andere haarverzorgingsformules. In zulke producten kan de antistatische functie helpen om pluizende haren te verminderen, terwijl het gebruik als conditionerend ingrediënt het ontklitten vergemakkelijkt. Een conditioner kan na het uitspoelen een deel van de stof op het haar achterlaten, zoals wordt beschreven voor dergelijke toepassingen in haarverzorging. Hoe merkbaar dit is, hangt af van de volledige formule en het gebruik van het specifieke product. Alleen de INCI-vermelding zegt niet hoe sterk een product het haar conditioneert.

Cetrimoniumchloride kan ook voorkomen in crèmespoelingen en haarverfproducten. Als kationische oppervlakteactieve stof is het niet uitsluitend een ingrediënt voor de verzorging van het haaroppervlak: het kan ook als emulgator bijdragen aan de verdeling van olie- en waterbestanddelen. In cosmetische producten wordt ook een conserverende functie vermeld, waarbij een conserveringssysteem in een formule uit meerdere stoffen kan bestaan. De vermelding op de ingrediëntenlijst geeft dus niet aan wat de precieze functie in elk afzonderlijk product is. De specifieke formule is bepalend.

Voor de huid moet de functie anders worden beoordeeld dan voor het haar: reinigende oppervlakteactieve en emulgerende functies kunnen in cosmetica bijdragen aan de verdeling van water, olie en vuil. Uit de INCI-naam kun je echter niet afleiden of een product voor jou persoonlijk geschikt is, noch wat de concentratie ervan is. Bij een gevoelige huid of een bekende reactie op een product zijn daarom de specifieke formule en je eigen ervaring bepalend. Cosmetisch gebruik belooft geen behandeling van huid- of hoofdhuidaandoeningen. Cetrimoniumchloride is op het etiket te herkennen aan de naam „Cetrimonium Chloride“.

In haarverzorging wordt Cetrimoniumchloride gebruikt in conditioners, haarspoelingen, shampoos en mousse. Daar kan het dienen als antistatisch en conditionerend ingrediënt in de formule; het wordt ook vermeld in crèmespoelingen. Als kationische oppervlakteactieve stof kan het daarnaast worden gebruikt in combinatie met langeketenvetalcoholen. In zulke systemen kunnen de oppervlakteactieve stof, vetalcohol en het water een lamellaire structuur en een gelachtig netwerk vormen. Dit beschrijft een principe voor formules, niet de samenstelling van elk product.

Een typische concentratie voor een afzonderlijk eindproduct is niet af te leiden uit alleen de INCI-naam. De EU-cosmeticaverordening vermeldt voor Cetrimoniumchloride als conserveermiddel een maximale concentratie van 0,1 procent. [FAKTEN] Een informatiepagina haalt daarnaast een veiligheidsbeoordeling aan met gegevens voor rinse-off- en leave-onproducten; deze waarden mogen niet worden gelijkgesteld aan de EU-grenswaarde die bij de feiten is vermeld.[FAKTEN] Gebruik daarom het specifieke product volgens de aanwijzingen en volg de gebruiksaanwijzing. Een zelfgemaakte formule kan niet veilig worden gedoseerd op basis van alleen de ingrediëntenlijst.

Voor een conditioner of haarspoeling is de gebruiksaanwijzing van het product leidend; voor een shampoo hangt het gebruik af van het specifieke product. Cetrimoniumchloride kan in formules voorkomen naast vetalcoholen, die in combinatie met kationische oppervlakteactieve stoffen worden beschreven in haarverzorgingsformules. De beschikbare informatie biedt geen basis om een specifieke combinatie met siliconen als noodzakelijk of algemeen effectiever aan te bevelen. Het gebruik als cosmetisch ingrediënt is niet gelijk aan een belofte van een geneesmiddel of ontsmettingsmiddel.

• Controleer de ingrediëntenlijst op de naam Cetrimonium Chloride.
• Gebruik conditioners en haarspoelingen volgens de gebruiksaanwijzing van het product.
• Bij een bekende intolerantie is het verstandig het product niet verder te gebruiken.
• Leid uit de plaats van het ingrediënt op de lijst geen specifieke concentratie af.

Cetrimoniumchloride is als conserveermiddel opgenomen in bijlage V van Verordening (EG) nr. 1223/2009; volgens de verstrekte feiten geldt voor het gebruik een maximale concentratie van 0,1 procent. [FAKTEN] Bijlage V bevat de conserveermiddelen die zijn toegelaten voor cosmetica en de limieten voor het gebruik ervan. De regeling geldt voor cosmetische producten op de EU-markt. Deze toelating is gebonden aan naleving van de geldende voorwaarden en vervangt de veiligheidsbeoordeling van het eindproduct niet.

Houd er rekening mee dat een informatiepagina wijst op mogelijke irritatie bij hogere concentraties en mogelijke sensibilisatie. Deze informatie verklaart waarom de concentratie en het soort product een rol spelen bij de beoordeling; ze betekent niet dat elk product met Cetrimoniumchloride reacties veroorzaakt. De beoordeling van de website met score 5 komt overeen met de opgegeven classificatie als gemiddeld risico; de gereguleerde concentratie en het beschreven mogelijke risico op irritatie of sensibilisatie zijn relevante aanknopingspunten. [FAKTEN] Mensen met een bekende intolerantie voor de stof moeten de INCI-vermelding controleren.

In de EU moeten cosmetische producten voldoen aan de wettelijke voorschriften en worden conserveermiddelen toxicologisch beoordeeld voordat ze in bijlage V worden opgenomen. De concentratielimiet heeft betrekking op het gebruik als conserveermiddel; de exacte hoeveelheid is niet af te lezen van een ingrediëntenlijst. [FAKTEN] De informatie over concentraties in leave-on- en rinse-offproducten moet worden onderscheiden van de bindende vermelding in de verstrekte feiten.[FAKTEN] Bij twijfel over een persoonlijke reactie kun je het gebruik staken en een passend deskundig advies inwinnen.

Cetrimoniumchloride behoort tot de quaternaire ammoniumverbindingen en komt voor als chloridezout. De chemische naam luidt 1-Hexadecanaminium, N,N,N-trimethyl-, chloride; de molecuulformule is C19H42ClN. Het molecuul bestaat uit een positief geladen quaternair ammoniumdeel en een lange cetylketen, terwijl chloride het tegenion vormt. Voor cosmetische doeleinden wordt de stof als synthetisch ingedeeld. De chemische naam verwijst naar de combinatie van deze bouwstenen, niet naar een natuurlijk plantenextract.

Een natuurlijke bron of een natuurlijk voorkomen van Cetrimoniumchloride als cosmetische grondstof wordt in de beschikbare informatie niet beschreven; de cosmeticadatabase classificeert de oorsprong als synthetisch. Als bereidingsmethoden worden reacties van hexadecylamine met methylchloride of van trimethylamine met cetylchloride vermeld. Beide methoden leiden tot een quaternair ammoniumzout met chloride als tegenion. Afhankelijk van de bereidingsmethode kunnen grondstoffen van verschillende oorsprong worden gebruikt, hoewel het cosmetische ingrediënt als synthetisch is geclassificeerd. Deze indeling beschrijft de productie, niet een eigenschap van de uiteindelijke verzorgingsformule.

De stof wordt ook cetyltrimethylammoniumchloride of CTAC genoemd. Het bestanddeel „cetyl“ verwijst naar de lange cetylketen met zestien koolstofatomen, en „trimethylammonium“ duidt op de drie methylgroepen aan het stikstofatoom. Cetrimoniumbromide is het verwante bromidezout, maar niet hetzelfde ingrediënt als het chloridezout. Een ontdekkingsgeschiedenis of een specifiek jaar van ontdekking is niet vermeld en wordt daarom niet aan de beschrijving van de stof gekoppeld. Het gebruik reikt verder dan cosmetica: ook toepassingen in textiel als antistatisch middel en wasverzachter worden beschreven, evenals het gebruik als stollingsmiddel bij de productie van antibiotica. Deze toepassingen moeten worden onderscheiden van het gebruik in haarverzorgingsproducten.

Cetrimoniumchloride is een quaternair ammoniumzout en een kationische oppervlakteactieve stof. Als grondstof wordt het beschreven als een witte, hygroscopische vaste stof die oplosbaar is in water. De opgegeven molecuulformule is C19H42ClN en het molecuulgewicht is 320,0. Het molecuul heeft een geladen, hydrofiel deel en een lange organische cetylketen; deze combinatie ondersteunt de wisselwerking met verschillende grensvlakken. In cosmetische formules wordt het onder meer gebruikt als antistatisch en conserverend ingrediënt en als emulgator.

• Stofklasse: quaternaire ammoniumverbinding en chloridezout.
• INCI: Cetrimonium Chloride.
• Uiterlijk: De zuivere stof wordt beschreven als een witte vaste stof.
• Gedrag in water: De stof wordt als oplosbaar in water vermeld.
• Functies: antimicrobieel, antistatisch, conserverend en oppervlakteactief-emulgerend.
• Gedrag in formules: In combinatie met langeketenvetalcoholen kan de oppervlakteactieve stof in conditioner- en shampooformules een gelnetwerk vormen.

Het molecuul is een quaternair ammoniumzout met een cetylketen en een chloride-tegenion. De molecuulformule is C19H42ClN; als chemische naam wordt 1-Hexadecanaminium, N,N,N-trimethyl-, chloride vermeld. De positieve lading van het ammoniumdeel kenmerkt het als een kationische oppervlakteactieve stof. De structuur combineert dit geladen deel met een lange organische keten. De combinatie van hydrofiele en lipofiele molecuuldelen wordt beschreven als de basis voor het vermogen van emulgatoren om de grensvlakspanning tussen olie en water te verlagen.

De cosmetische functies zijn antimicrobieel, antistatisch, conserverend en oppervlakteactief-emulgerend. Als antistatisch ingrediënt zou de stof statische elektriciteit, bijvoorbeeld in het haar, verminderen. De emulgerende functie ondersteunt fijn verdeelde mengsels van olie en water, terwijl de conserverende functie helpt het product te beschermen tegen microbiële bederf. Deze functiebeschrijvingen hebben betrekking op het gebruik in de formule en zijn geen garantie voor een bepaalde werking van een afzonderlijk product. Bij haarverzorging wordt bovendien een affiniteit voor keratine beschreven, die in verband wordt gebracht met betere doorkambaarheid en minder statische elektriciteit.

Voor conditioners en shampoos wordt een combinatie met langeketenvetalcoholen beschreven. Het mengsel van oppervlakteactieve stof, vetalcohol en water kan een lamellaire structuur vormen die een doorlopend gelachtig netwerk creëert. Het gedrag van de grondstof in een formule kan dus niet uitsluitend op basis van de stofklasse worden voorspeld: de overige samenstelling en de concentratie beïnvloeden het eindproduct. Bij formules moet de conserverende en emulgerende functie bovendien worden onderscheiden van het gebruik als conditionerend ingrediënt voor het haar. De naam van het ingrediënt geeft aan dat het aanwezig is, maar niet wat de specifieke werking of dosering in de formule is.

Voor dit artikel zijn geen PubMed-abstracts beschikbaar waaruit resultaten van cosmetische onderzoeken kunnen worden afgeleid. Op basis van de verstrekte informatie kan daarom een werkingsprincipe worden beschreven aan de hand van de structuur en de gedocumenteerde cosmetische functies, maar kan geen klinisch effect voor een specifieke huid- of haarverzorging worden vastgesteld. De functionele indeling als antimicrobieel of conserverend bewijst niet dat een eindproduct als ontsmettingsmiddel werkt. Ook is de beschreven affiniteit voor keratine een verklaring voor de functie in haarverzorging, maar geen maatstaf voor de werking van elk product. De daadwerkelijke toepassing hangt af van de formule, de concentratie en het soort product.