Cyclodextrin

Op een INCI-lijst wijst Cyclodextrin op een hulpstof in de formule, niet automatisch op een zelfstandig huidverzorgend ingrediënt. De gedocumenteerde cosmetische functies zijn het opnemen van fijn verdeelde stoffen en het binden van metaalionen. Daardoor kan het ingrediënt de samenstelling van een product mede bepalen, zonder dat daaruit een specifieke werking op de huid of het haar kan worden afgeleid. Wat je tijdens het aanbrengen merkt, hangt ook af van de overige ingrediënten en de specifieke productvorm.

Cyclodextrin is vooral interessant voor formules waarin andere moleculen in een insluitingscomplex worden opgenomen. Vakbronnen over cosmetica beschrijven zulke complexen als een manier om gevoelige ingrediënten af te schermen van lucht en licht. Bij contact met huidvocht kunnen de ingesloten stoffen weer vrijkomen. Dat betekent niet dat Cyclodextrin zelf hydrateert of een werkzame stof automatisch effectiever maakt.

Je kunt het ingrediënt in verschillende cosmeticaproducten tegenkomen, waaronder huidcrèmes; bronnen noemen ook cosmetische toepassingen van cyclodextrinen in formules met geurstoffen of werkzame stoffen. De functie hangt daarbij af van het betreffende formuleconcept. Een product met Cyclodextrin kan daarom op basis van alleen deze ene INCI-vermelding niet als serum, crème of deodorant worden ingedeeld. De volledige ingrediëntenlijst en het aangegeven producttype zijn bepalend.

Uit de aanwezigheid van Cyclodextrin op zich kan geen bijzondere geschiktheid voor of uitsluiting van bepaalde huidtypen worden afgeleid. De INCI-functievermeldingen beschrijven de rol binnen het product en bewijzen niet dat de huid zichtbaar verandert. Ook het opnemen van een stof in een moleculaire holte staat niet gelijk aan een cosmetisch resultaat op de huid. Een realistische verwachting is daarom om Cyclodextrin te beschouwen als een ingrediënt van de formule en de verzorgende werking op basis van het volledige product te beoordelen.

Cyclodextrin wordt in cosmetische formules vermeld als absorberend en chelerend ingrediënt. Het kan daarom worden gebruikt wanneer een formule fijn verdeelde stoffen moet opnemen of metaalionen moet binden. Cyclodextrinen komen ook voor in huidcrèmes en kunnen met andere moleculen worden gebruikt in zogenoemde gastheer-gastcomplexen. De rol van de stof in een specifiek product kan beter worden beoordeeld aan de hand van de volledige formule dan op basis van alleen de INCI-naam.

Volg voor het gebruik de aanwijzingen van het eindproduct, want Cyclodextrin wordt gebruikt als ingrediënt in een formule en niet beschreven als een zelfstandige verzorgingstoepassing. In de goedgekeurde gegevens wordt geen specifieke cosmetische gebruiksconcentratie vermeld; leid daarom geen algemene dosering af uit de naam van het ingrediënt. Geschikte combinaties hangen af van het doel van de formule, bijvoorbeeld wanneer een andere stof in een insluitingscomplex aanwezig is. Alleen het feit dat twee ingrediënten samen op de lijst staan, garandeert geen specifieke afgifte of extra verzorgende werking.

Bij het kopen kun je Cyclodextrin herkennen als onderdeel van de ingrediëntenlijst van een crème of ander cosmeticaproduct. Voor je keuze zijn de volledige INCI-lijst, de productbeschrijving en je persoonlijke verzorgingsbehoeften van belang. Cyclodextrin wordt niet beschreven als een zelfstandig aan te brengen middel of als vervanging voor een volledige formule. Ook claims over een gerichte werking op de huid of het haar moeten betrekking hebben op het eindproduct en de onderbouwde eigenschappen daarvan.

• Controleer de volledige INCI-lijst als je wilt weten welke andere stoffen met Cyclodextrin zijn gecombineerd.
• Gebruik het cosmeticaproduct volgens de aanwijzingen op de verpakking.
• Beschouw de functie als onderdeel van de formule, niet als die van een zelfstandig huidverzorgend ingrediënt.
• Leid uit de INCI-naam geen concentratie of specifieke afgifteprestatie af.

De cosmetische gegevens vermelden voor Cyclodextrin functies die betrekking hebben op de samenstelling van het product. Het gaat om het opnemen van fijn verdeelde stoffen en het binden van metaalionen die de stabiliteit of kwaliteit van een formule kunnen beïnvloeden. Deze functiebeschrijving zegt niets over de individuele verdraagzaamheid van een eindproduct.

Cyclodextrin Crosspolymer en Hydroxypropylcyclodextrin zijn verwante, maar zelfstandige INCI-benamingen. Bij Crosspolymer wijst het deel van de naam op een vernetwerkte vorm; Hydroxypropylcyclodextrin is een derivaat van cyclodextrine. Gegevens over deze stoffen kunnen daarom niet zonder meer op Cyclodextrin worden toegepast.

Cyclodextrinen zijn ringvormige oligosachariden die zijn opgebouwd uit glucose-eenheden. De eenheden zijn met α-1,4-glycosidische bindingen aan elkaar gekoppeld en vormen een ringvormige holte. Als uitgangsmateriaal dient zetmeel, dat bijvoorbeeld afkomstig kan zijn van maïs of aardappelen. Cyclodextrin is dus geen onbewerkt plantenextract, maar een koolhydraat dat wordt verkregen door enzymatische afbraak en daaropvolgende ringvorming.

Voor de productie wordt zetmeel behandeld met cyclodextrineglycosyltransferasen, kortweg CGTases. Deze enzymen knippen delen uit het zetmeel en sluiten die tot ringvormige moleculen. Industrieel belangrijke CGTases zijn geïsoleerd uit Bacillus macerans; verschillende enzymen kunnen bij voorkeur verschillende ringgroottes vormen. De technische productie kan daarom worden gericht op het verkrijgen van specifieke typen cyclodextrine.

De benamingen α-, β- en γ-cyclodextrin verschillen in het aantal glucose-eenheden: de vormen bevatten respectievelijk zes, zeven en acht eenheden. Cyclodextrinen werden in 1891 voor het eerst geïsoleerd door Villiers en in 1903 door Schardinger als oligosachariden gekarakteriseerd. De naam van elk type volgt de Griekse prefix en duidt daarmee een groep aan op basis van de structuur, niet op basis van een specifieke plant. De chemische benaming Cycloheptapentylose wordt opgegeven voor het hier vermelde ingrediënt.

Cyclodextrin behoort tot de stofklasse van de cyclische oligosachariden en is opgebouwd uit ringvormig gerangschikte glucose-eenheden. De structuur heeft een polaire buitenkant en een relatief apolaire holte aan de binnenkant. Door deze ruimtelijke indeling kunnen bepaalde apolaire organische moleculen in de holte worden opgenomen. Het hydrofiele oppervlak draagt ertoe bij dat cyclodextrinen verenigbaar zijn met water; de beschikbare stofgegevens beschrijven Cyclodextrin als wateroplosbaar.

• Stofklasse: ringvormig oligosacharide van glucose-eenheden.
• Structuur: torusvormige ring met een binnenholte en een polaire buitenkant.
• INCI-functie: absorberend en chelerend.
• Gedrag in water: hydrofiel en wateroplosbaar.
• Stabiliteit: stabiel in zure oplossingen tot pH 2 en in alkalische oplossingen; stabiel tot ongeveer 200 °C, waarboven de ontleding begint.
• Varianten: α-, β- en γ-cyclodextrin verschillen onder andere in het aantal glucose-eenheden en daarmee in de grootte van de holte.

Cyclodextrin is een cyclisch oligosacharide waarvan de glucose-eenheden met α-1,4-glycosidische bindingen aan elkaar zijn gekoppeld. De ringvormige structuur vormt een torusvormige holte met een polaire buitenkant en een minder hydrofiele binnenruimte. Zo ontstaat een moleculaire structuur waarvan het oppervlak kan interageren met een waterige omgeving, terwijl de holte apolaire organische moleculen kan opnemen. De grootte van de holte verschilt tussen de hoofdtypen α, β en γ.

Wanneer een geschikt gastmolecuul in de binnenruimte wordt opgenomen, ontstaat een insluitingsverbinding. Deze complexvorming berust op de ruimtelijke pasvorm tussen het gastmolecuul en de holte en wordt beschreven als een interactie tussen Cyclodextrin als gastheer en het ingesloten molecuul als gast. Het vermogen om apolaire verbindingen in te sluiten wordt ook benut voor geurstoffen en andere organische moleculen. De complexvorming verandert daarbij de omgeving van het gastmolecuul, maar vormt op zichzelf geen onderbouwing voor een cosmetische claim over de werking.

In cosmetische formules wordt de insluitingsstructuur onder meer in verband gebracht met de bescherming van gevoelige werkzame stoffen tegen lucht en licht en met het later vrijkomen ervan bij contact met huidvocht. Deze beschrijving gaat over de mogelijke rol van een gastheer-gastcomplex binnen een formule. Of een bepaalde gast daadwerkelijk wordt ingesloten en hoe zo'n complex zich in het eindproduct gedraagt, hangt af van de betrokken moleculen en de betreffende formule. Alleen de INCI-naam Cyclodextrin zegt daarom niets over een bepaald mechanisme in het eindproduct of een meetbaar effect op de huid.

De bronnen beschrijven de structuur, productie en mogelijke technologische toepassingen van cyclodextrinen, maar bevatten hier geen PubMed-abstracts over cosmetische claims. Betrouwbare studies naar een cosmetisch voordeel zijn daarmee niet aangetoond. De chemische verklaring van de holte en de insluitingscomplexen moet worden onderscheiden van bewijs dat een eindproduct een specifieke zichtbare verandering teweegbrengt. Voor de beoordeling van het effect op de huid zijn daarom de functie en het bewijs voor het volledige cosmeticaproduct doorslaggevend.