Natriumalginaat

Op de ingrediëntenlijst herken je de stof meestal aan de INCI-aanduiding Algin. De directe functie ervan in een formule heeft vooral betrekking op de samenhang en het vloeigedrag van het product, niet op een zelfstandige behandeling van de huid. Als waterbindend polymeer kan het bijdragen aan een glad, gelachtig of wat dikker product. Welke textuur je daadwerkelijk ervaart, hangt echter af van de volledige formule en de gebruikte kwaliteit van de grondstof.

Voor de huid wordt een oppervlakkig laagje beschreven dat vochtverlies kan beperken en de hydratatie van de hoornlaag kan ondersteunen. Dit is een cosmetisch verzorgend effect aan het huidoppervlak en geen bewijs dat de stof dieper gelegen huidstructuren verandert. Bij een formule met alginaat kun je daarom eerder een verandering van het huidgevoel en de producttextuur verwachten dan een onmiddellijk zichtbare verandering van het huidbeeld. Het effect van het eindproduct kan niet alleen worden afgeleid uit de aanwezigheid van één afzonderlijk ingrediënt.

Bij een droge huid kan het laagje van een geschikte formule helpen om vocht aan het oppervlak vast te houden. Voor een vette huid of een huid die snel glanst, hangt het vooral af van de vraag of de totale producttextuur prettig aanvoelt en aansluit bij je persoonlijke verzorgingsbehoefte. Een individuele reactie kan worden beïnvloed door het totale product, niet alleen door Algin.

Ook het zintuiglijke effect verschilt per product: alginaat kan een formule gelachtig, stroperiger of gelijkmatiger laten aanvoelen. Zo'n textuurgevoel staat niet gelijk aan een medisch effect. Alleen op basis van de INCI-naam kun je noch de concentratie, noch de prestaties van het uiteindelijke verzorgingsproduct bepalen. Houd daarom bij het vergelijken van producten rekening met de volledige ingrediëntenlijst, het soort product en je eigen verdraagzaamheid.

In cosmetische producten wordt Algin vooral gebruikt als hulpstof in formules: de gedocumenteerde functies hebben betrekking op binden, parfumeren en het regelen van de viscositeit. Voorbeelden van cosmetische productvormen waarin alginaten als textuurgever worden beschreven, zijn crèmes, lotions en maskers. De precieze functie kan verschillen afhankelijk van de samenstelling en opbouw van het product. Voor cosmetische formules wordt een gebruikelijke dosering van 0,1 tot 5 procent vermeld.

Bij het kopen geeft de volledige INCI-lijst meer informatie dan alleen de naam, omdat je daarin kunt zien welke andere bestanddelen met Algin zijn gecombineerd. Alginaat kan een wisselwerking aangaan met water en bepaalde ionen; calciumionen kunnen daarbij de vorming van een gelnetwerk in gang zetten. Voor zelfgemaakte verzorgingsproducten is het belangrijk een geschikte kwaliteit grondstof te gebruiken en de aanwijzingen van de fabrikant op te volgen. Een combinatie met andere werkzame stoffen moet aansluiten bij de beoogde formule, omdat de ingrediëntenlijst op zichzelf niets zegt over de stabiliteit van het eindproduct.

In de praktijk kun je Algin daarom het beste gebruiken via een kant-en-klaar geformuleerd product met gebruiksaanwijzingen op de verpakking. Als je een nieuw verzorgingsproduct probeert, gebruik het dan eerst zoals de fabrikant aangeeft en kijk of de textuur en het huidgevoel bij je passen. Alginaat is geen vervanging voor een specifiek gekozen werkzame stof als je een bepaalde huidbehoefte cosmetisch wilt aanpakken. Voor toepassingen buiten cosmetisch gebruik, zoals medische verbanden, gelden andere productsoorten en gebruiksvoorwaarden.

• Kies een productvorm op basis van het gewenste huidgevoel en niet alleen op basis van de ingrediëntnaam.
• Volg bij het gebruik de aanwijzingen op de verpakking van het eindproduct.
• Houd er rekening mee dat het precieze effect afhangt van de volledige formule.
• Gebruik cosmetische producten met alginaat niet als vervanging voor producten met een ander beoogd gebruik.

Voor Algin worden in cosmetische producten de functies van bindmiddel, parfumerende stof en viscositeitsregelaar vermeld. Cosmetische producten in de Europese Unie vallen onder wettelijke voorschriften. De vermelde functies in formules beschrijven het gebruik van het ingrediënt in het product en vormen geen algemene beoordeling van elk afzonderlijk eindproduct.

In cosmetische informatie wordt alginaat beschreven als goed verdraagbaar. De verdraagzaamheid van een specifiek product hangt ook af van de volledige samenstelling en de individuele huidconditie. De etikettering en het beoogde gebruik zijn daarom bepalend bij de beoordeling van een product.

Calciumalginaat wordt ook buiten de cosmetica gebruikt, onder meer voor medische verbanden. Dit betreft andere productsoorten en staat niet gelijk aan een cosmetische verzorgingsclaim.

Alginezuur, ook wel algin genoemd, komt voor in bruine algen en vormt daar een onderdeel van de celwanden. In de alg draagt een gelmatrix tussen de cellen bij aan een combinatie van flexibiliteit en stevigheid. Ook sommige bacteriën, waaronder soorten van het geslacht Azotobacter, vormen alginezuur. De term alginaat verwijst in het algemeen naar zouten van alginezuur, waaronder het natriumzout natriumalginaat.

Voor commerciële productie worden verschillende soorten bruine algen gebruikt, waaronder Laminaria, Macrocystis en Ascophyllum. Een deel van de algen wordt na stormen aan de kust verzameld, terwijl andere bestanden met speciale schepen worden geoogst. Na het verzamelen worden de algen ontdaan van grove verontreinigingen en gedroogd. Een deel van het alginaat ontstaat bovendien als bijproduct bij de winning van jodium uit zeewier.

Bij de gebruikelijke verwerking worden de gedroogde algen gewassen en verkleind, voordat het alginaat wordt geëxtraheerd en gezuiverd. De zuivering omvat onder meer filtratie- en neerslagstappen. Een vroege methode voor de winning van alginaat werd in 1881 ontdekt door de Britse chemicus E. C. C. Stanford en in hetzelfde jaar gepatenteerd. Daarbij werd het algemateriaal eerst behandeld met water of verdund zuur, waarna het alginezuur met behulp van een alkalische oplossing werd omgezet in natriumalginaat.

Natriumalginaat is het natriumzout van alginezuur en behoort tot de polysachariden. De keten bestaat uit bouwstenen van mannuronzuur en guluronzuur, die in verschillende volgordes kunnen zijn gerangschikt. Grondstoffen van alginaat kunnen per algensoort verschillen in samenstelling en daarmee ook in hun fysische eigenschappen. In water vormt alginaat een stroperige oplossing; bij contact met calciumionen kan het een gel vormen. Een algemeen geldende concrete pH-waarde behoort niet tot de aangetoonde producteigenschappen, terwijl wordt beschreven dat het stabiel is binnen een breed pH-bereik.

• De cosmetische INCI-benaming is Algin; de Nederlandse benaming is natriumalginaat.
• De CosIng-functies zijn binden, parfumeren en de viscositeit regelen.
• In een waterige omgeving kan het polymeer zwellen en de stroperigheid van een formule verhogen.
• Calciumionen kunnen de polymeerketens met elkaar verknopen en driedimensionale gelstructuren vormen.
• Het uiterlijk van alginaat wordt beschreven als wit tot geelbruin; het wordt onder meer als poeder aangeboden.
• De eigenschappen en gelsterkte hangen ook af van de samenstelling en herkomst van het alginaat.

Alginaat is een lineair polysacharide dat bestaat uit bouwstenen van mannuronzuur en guluronzuur. De eenheden kunnen in blokken of in wisselende volgordes langs de keten zijn gerangschikt. Verschillen in deze structuur gaan samen met verschillende fysische eigenschappen van de grondstoffen. Als polymeer ontwikkelt alginaat zijn eigenschappen in wisselwerking met water en de betreffende formule.

Calciumionen kunnen zich in bepaalde delen van de alginaatketens nestelen en aangrenzende ketens met elkaar verbinden. Daardoor ontstaat een driedimensionale gelstructuur. De verknoping kan snel plaatsvinden; technische processen kunnen daarom de afgifte van calcium regelen.

In water kan alginaat de viscositeit verhogen en een stroperige oplossing vormen. In cosmetische producten wordt Algin onder meer gebruikt als bindmiddel en om de viscositeit te regelen. Deze eigenschappen beïnvloeden vooral de consistentie en het vloeigedrag van het product. Voor het huidoppervlak wordt beschreven dat een formule met alginaat vochtverlies kan beperken en de hydratatie van de hoornlaag kan ondersteunen.

De mate waarin deze eigenschappen tot uiting komen, hangt af van de samenstelling van het alginaat en de productformule. De algensoort en de verwerking kunnen de fysische kenmerken veranderen, waardoor de gelsterkte en textuur kunnen verschillen. De beschreven mechanismen verklaren cosmetische functies en bieden geen grond voor uitspraken over effecten buiten cosmetisch gebruik.