Butylparaben

Butylparaben is geen verzorgend ingrediënt dat de huid hydrateert of rimpels gladstrijkt. Het nut ervan ligt op productniveau: als conserveermiddel moet het cosmetische producten beschermen tegen microbiologisch bederf. Dat is vooral relevant voor formules die water bevatten en waarin micro-organismen kunnen groeien. Uit deze conserverende functie kan geen direct cosmetisch effect op huid of haar worden afgeleid.

Op de verpakking herken je de stof aan de INCI-benaming Butylparaben. De ingrediëntenlijst helpt je gericht naar de afzonderlijke stof te zoeken, in plaats van alleen naar de algemene term parabenen te kijken. Parabenen zijn een stofgroep waartoe verschillende esters behoren. Een productvermelding met een andere parabeen duidt daarom niet automatisch op butylparaben.

De compatibiliteitsbeoordeling van de website classificeert butylparaben met score 10 als hoog risico (rood). Als reden noemt de website de status als bewezen hormoonontregelaar en de opname op de Europese SVHC-kandidatenlijst.

Voor wie deze classificatie wil meewegen bij de keuze van cosmetica, is de specifieke INCI-lijst doorslaggevend. De classificatie op zichzelf geeft niet aan hoeveel van de stof in een afzonderlijk product zit. Ook moet de rol van de stof worden onderscheiden van een verzorgende werking: in crèmes of shampoos draagt de stof bij aan de houdbaarheid van het product, niet aan een gerichte behandeling van huid of haar. Volgens een dermatologisch onderzoek veroorzaken parabenen slechts zelden contactallergie.

Butylparaben komt als conserveermiddel voor in huidverzorgings- en reinigingsproducten zoals crèmes, emulsies en shampoos, en in stylingproducten. Voor de parabenengroep worden ook make-up, lippenstift, aftershave, deodorants, zonnebrandmiddelen en ontharingsproducten genoemd als cosmetische productgroepen. Conservering is vooral relevant voor formules op waterbasis, omdat micro-organismen zich in water kunnen vermenigvuldigen. De specifieke formule bepaalt of en welke conserveermiddelen worden gecombineerd.

Voor butylparaben gelden in de EU de beperkingen van bijlage V bij Verordening (EG) 1223/2009. De aangegeven maximumconcentratie is 0,14 procent, berekend als zuur, voor de som van de afzonderlijke concentraties. Voor mengsels van de stoffen uit vermeldingen 12 en 12a geldt een maximum van 0,8 procent als zuur; tegelijkertijd mag de som van butyl- en propylparaben, met inbegrip van hun zouten, niet hoger zijn dan 0,14 procent. Dit zijn maximumgrenzen en geen aanbeveling voor de formulering.

Als gebruiker hoef je butylparaben niet apart aan te brengen of te doseren, want het is een bestanddeel van kant-en-klare cosmetische formules. Volg bij het gebruik de beoogde toepassing van het betreffende product en de aanwijzingen op de verpakking. Voor leave-onproducten die bestemd zijn voor kinderen jonger dan drie jaar geldt een speciale waarschuwing voor de luierstreek. Een zelfgemaakte formule kan niet uitsluitend op basis van de INCI-benaming veilig worden samengesteld.

• In verzorgings- of reinigingsproducten op waterbasis helpt een conserveringssysteem beschermen tegen microbiologisch bederf.
• Als butylparaben met andere parabenen wordt gecombineerd, gelden de gezamenlijke maximumgrenzen voor de betreffende stoffen.
• Leave-oncosmetica voor kinderen jonger dan drie jaar die butylparaben bevat, mag niet in de luierstreek worden gebruikt.
• De INCI-lijst en de gebruiksaanwijzing van het kant-en-klare product zijn doorslaggevend bij de keuze en het gebruik.

Butylparaben is in de EU als conserveermiddel opgenomen in bijlage V bij Verordening (EG) 1223/2009. De Cosmeticaverordening bepaalt welke conserveermiddelen mogen worden gebruikt en stelt gebruikslimieten vast voor de betreffende stoffen. De aangegeven grenswaarden voor butylparaben hebben betrekking op de hoeveelheid als zuur en moeten worden meegenomen bij de berekening van parabeenmengsels.

Voor leave-onproducten die bestemd zijn voor kinderen jonger dan drie jaar geldt de etiketteringsvoorschrift „Niet in de luierstreek gebruiken”. Deze beperking heeft betrekking op het genoemde producttype en toepassingsgebied. Ze moet worden onderscheiden van een algemene uitspraak over alle producten met butylparaben. Bij de beoordeling van een product zijn daarom het producttype, de beoogde leeftijdsgroep en de daadwerkelijke gebruiksplaats relevant.

Butylparaben staat ter discussie vanwege hormoonachtige eigenschappen; de opgegeven classificatiegrondslag vermeldt de opname als bewezen hormoonontregelaar op de Europese SVHC-kandidatenlijst op 25 juni 2020. Tegelijkertijd worden parabenen slechts zelden beschreven als oorzaak van contactallergie door cosmetica. Deze punten hebben betrekking op verschillende beoordelingsaspecten en mogen niet worden samengevoegd tot een algemene uitspraak over elke individuele reactie of elk product. Dankzij de INCI-benaming kun je de stof herkennen in de ingrediëntenlijst.

Butylparaben behoort tot de parabenen, een groep esters en zouten van para-hydroxybenzoëzuur. De naam van de groep is afgeleid van de para-positie van de hydroxylgroep aan dit zuur. In de natuur komen vertegenwoordigers van de parabenengroep voor in verschillende planten en voedingsmiddelen, waaronder komkommers, wortels, uien, kersen, bessen, druiven, honing en koninginnengelei. Deze informatie heeft betrekking op de stofgroep en bewijst niet dat elke afzonderlijke parabeen voorkomt in elk genoemd voedingsmiddel.

Butylparaben wordt industrieel gemaakt door 4-hydroxybenzoëzuur met 1-butanol te veresteren met behulp van een zure katalysator. Zwavelzuur wordt bijvoorbeeld als mogelijke katalysator genoemd. De stof die zo ontstaat, is butyl-4-hydroxybenzoaat, oftewel de butylester van 4-hydroxybenzoëzuur. Daarnaast is voor afzonderlijke micro-organismen beschreven dat ze stoffen uit de parabenengroep aanmaken; daaruit volgt niet dat cosmetisch butylparaben van biologische oorsprong is.

Het gebruik van butylparaben in geneesmiddelen wordt beschreven vanaf 1924 en in cosmetische producten vanaf de jaren 1940. In cosmetica werd het gebruikt als conserveermiddel om de groei van micro-organismen in het product te remmen. De naam butylparaben verwijst naar de parabenengroep en de butylester; de chemische naam luidt butyl-4-hydroxybenzoaat. Er is geen specifieke geschiedenis van de ontdekking of naam van de persoon die de stof als eerste maakte vermeld.

Butylparaben is een synthetische parabenenester en chemisch gezien een butylester van 4-hydroxybenzoëzuur. Als zuivere stof wordt het beschreven als een witte vaste stof; in cosmetica vervult het vooral de functie van conserveermiddel. Volgens de aangeleverde stofgegevens is het vetoplosbaar; een andere stofbeschrijving vermeldt ook oplosbaarheid in organische oplosmiddelen. In formules komt het onder meer voor in emulsies, crèmes, shampoos en stylingproducten.

• Stofklasse: ester van para-hydroxybenzoëzuur en daarmee een vertegenwoordiger van de parabenen.
• Uiterlijk: witte vaste stof.
• Oplosbaarheid: volgens de aangeleverde stofgegevens vetoplosbaar; daarnaast wordt oplosbaarheid in organische oplosmiddelen vermeld.
• Hoofdfunctie: cosmetische producten beschermen tegen microbiologisch bederf.
• Overige CosIng-functie: FRAGRANCE; de stofgegevens vermelden daarnaast PRESERVATIVE.
• Formules: gebruik in emulsies, crèmes, shampoos en stylingproducten wordt vermeld.

Butylparaben is een ester van para-hydroxybenzoëzuur; de naam butyl-4-hydroxybenzoaat beschrijft deze chemische classificatie. De parabenengroep wordt beschreven als antimicrobieel en schimmelwerend, waardoor afzonderlijke esters als conserveermiddel worden gebruikt. Het cosmetische doel is daarbij de formule te beschermen tegen microbiologisch bederf, niet om huidcellen te beïnvloeden als verzorgende werking.

Het exacte moleculaire werkingsmechanisme van parabenen wordt als onbekend beschreven. Mogelijke verklaringen zijn verstoring van de synthese van DNA en RNA en beïnvloeding van bepaalde enzymen in bacteriën. Dit zijn hypothesen en geen definitief bewezen beschrijving van de werking in elke productformule. Ze hebben betrekking op antimicrobiële processen en onderbouwen geen cosmetische regenererende of genezende werking.

Een andere voorgestelde verklaring betreft het transport door microbiële celmembranen. De wisselwerking met de lipidenlaag zou de membraan kunnen veranderen en kunnen bijdragen aan het vrijkomen van intracellulaire bestanddelen. Ook dit proces wordt in de bron als mogelijke verklaring gepresenteerd, niet als een volledig bewezen afzonderlijk mechanisme. Hieruit alleen kan voor een kant-en-klaar cosmetisch product geen uitspraak worden afgeleid over de werkzaamheid bij een bepaalde concentratie of over een effect op de menselijke huid.

De voor dit artikel aangeleverde PubMed-abstracts bevatten geen bruikbare studies; daarom kunnen hier geen onderbouwde uitspraken worden gedaan over cosmetische voordelen voor huid of haar. Opname op een regulatoire kandidatenlijst is een classificatie en geen bewijs van een cosmetische werking. Voor de redactionele indeling zijn daarom de genoemde functies als conserveermiddel en de wettelijk vastgelegde gebruiksvoorwaarden doorslaggevend. Er wordt hiermee geen specifieke klinische werking op consumenten geclaimd.