Papain

In cosmetica kan papain als enzymatisch ingrediënt voorkomen in producten die de huidoppervlakte verzorgen of een peeling bieden. De bekende biochemische eigenschap ervan is het splitsen van eiwitbindingen. Dat vormt de basis voor het gebruik bij cosmetische peelingbehandelingen, waarbij papain wordt beschreven als een enzym dat helpt oppervlakkige huidschilfers los te maken. De precieze werking hangt af van de samenstelling en het gebruik van het eindproduct; alleen de naam van een ingrediënt zegt niet hoe duidelijk het resultaat zal zijn.

Bij gebruik op de huid kun je daarom vooral huidverzorging aan de oppervlakte verwachten, geen verandering van diepere huidlagen. Papain wordt in productoverzichten onder meer genoemd bij gezichtsscrubs en peelings met een anti-agingclaim. Volgens de INCI-functiegegevens is huidverzorging een van de functies van de stof. Dit beschrijft het doel ervan in de formule, niet een gegarandeerde werking of een werking die bij iedereen even sterk is.

Ook haarverzorgingsproducten kunnen papain bevatten, want de toegekende cosmetische functies omvatten haarverzorging en een antistatische werking. Dat betekent in eerste instantie dat de stof onderdeel kan zijn van een haarformule; daaruit volgt geen onderbouwde uitspraak over haargroei of een werking tegen hoofdhuidklachten. De aanduiding als haarverzorgend heeft betrekking op de functie van het ingrediënt in een cosmetisch product. Bij de beoordeling van een product tellen daarom ook de overige bestanddelen en het beoogde gebruik mee.

Papain is niet hetzelfde als het volledige papaja-extract: het is een specifiek enzym, terwijl de papajaplant nog andere bestanddelen bevat. Een effect van het gebruik van een vrucht of vruchtensap kan niet automatisch worden toegeschreven aan het geïsoleerde enzym in een cosmeticaproduct. De cosmetische functie moet bovendien worden onderscheiden van historisch gebruik en toepassingen in voedingsmiddelen of technische toepassingen. Gebruik je een product met papain, volg dan de informatie op het etiket en de gebruiksaanwijzing, in plaats van op basis van de enzymklasse alleen een bepaald resultaat te verwachten.

Papain komt voor in cosmetische producten zoals gezichtsscrubs; productoverzichten noemen ook peelings met een anti-agingclaim en tandpasta. In cosmetica wordt de stof vermeld als ingrediënt met een huidverzorgende en haarverzorgende functie. Voor het gebruik is daarom het specifieke producttype bepalend: een peeling voor de huid is niet hetzelfde als tandpasta of haarverzorging. Volg de gebruiksaanwijzing voor het betreffende product.

Papain splitst eiwitbindingen en wordt beschreven als een enzymatisch actieve stof. Gebruik een kant-en-klaar cosmeticaproduct volgens de gebruiksaanwijzing en stel zelf geen dosering samen. Volg ook bij combinaties met andere werkzame stoffen de aanwijzingen van de fabrikant.

Voor cosmetisch gebruik moet papain worden onderscheiden van toepassingen buiten de huidverzorging. In de keuken wordt het enzym gebruikt als vleesvermalser; ook andere technische toepassingen zijn beschreven. Dit zijn geen aanwijzingen voor huidverzorging. Bij cosmetisch gebruik staat de verzorging van de huidoppervlakte centraal.

• Controleer of het product bedoeld is voor het gezicht, het lichaam, het haar of een ander toepassingsgebied.
• Volg de gebruiksaanwijzing van het betreffende product.
• Gebruik een cosmetische peeling alleen zoals de fabrikant beschrijft.
• Pas informatie over gebruik in voedingsmiddelen niet toe op huidverzorging.
• Houd rekening met het cosmetische doel van het product.

De INCI-functies omvatten antistatisch, huidverzorgend en haarverzorgend gebruik. In de hier beoordeelde gegevens wordt geen specifieke maximumwaarde voor de concentratie bij cosmetisch gebruik vermeld. De vermelding van het ingrediënt op een INCI-lijst geeft aan dat het in een formule aanwezig is, maar zegt niets over de hoeveelheid of de individuele verdraagbaarheid.

Papain is een proteolytisch enzym dat eiwitbindingen splitst. Bij de beoordeling van de stof moet rekening worden gehouden met deze biochemische eigenschap, maar op basis hiervan kan niet algemeen worden vastgesteld hoe elke huid of hoofdhuid op een kant-en-klaar product reageert. Een cosmetische formule bevat ook andere bestanddelen en het gebruik hangt af van de productvorm. Gebruik het product daarom waarvoor het bedoeld is en volg de informatie op het etiket.

Voedingsmiddelen- en technische toepassingen van papain moeten worden onderscheiden van cosmetisch gebruik. Historische vermeldingen van vroeger gebruik van papajasap vormen evenmin bewijs voor een veilige of effectieve zelfbehandeling. De identificatiecodes in het CosIng-databestand zijn CAS 9001-73-4 en EC 232-627-2. De beschikbare regelgevingsinformatie vermeldt geen specifieke concentratiegrens; hieruit mag geen garantie voor individuele verdraagbaarheid worden afgeleid.

Papain is een enzym dat voorkomt in de papajaplant Carica papaya. Vooral in de nog groene schil van de vrucht en in de zaden komen hoge concentraties voor. Bij de plant wordt papain in verband gebracht met de afweer tegen plagen. Als grondstof wordt het enzym gewonnen uit papaja en aangeduid als Papaya-Proteinase I.

Het gebruik van papajamelksap is al bekend uit oudere verslagen over Midden- en Zuid-Amerika. Inheemse bevolkingsgroepen gebruikten het naar verluidt om vervuilde wonden te reinigen; deze historische vermelding beschrijft een vroegere praktijk en is geen aanbeveling voor cosmetisch gebruik. Schriftelijke vermeldingen hiervan zijn te vinden in werken over Barbados uit 1750 en over Jamaica uit 1756. De enzymatische activiteit van papajasap werd in 1878 ontdekt.

Een jaar na deze ontdekking slaagden Adolf Wurtz en Eugène Bouchut erin het enzym te isoleren. In 1968 werd de eiwitstructuur van papain opgehelderd en in 1969 werd de aminozuursequentie ervan vastgesteld. De onderzoeksgeschiedenis omvat daarmee zowel de vroege identificatie van de enzymactiviteit als de latere beschrijving van de moleculaire structuur. Naast cosmetische toepassingen wordt papain gebruikt in de voedselverwerking als vleesvermalser en bij de textielverwerking. De naam Papaya-Proteinase I verwijst naar de oorsprong uit papaja en de eiwitsplitsende enzymfunctie.

Papain is een eiwit en behoort als eiwitsplitsend enzym tot de groep van cysteïneproteasen. De werking berust op het splitsen van peptidebindingen in eiwitten. Het rijpe enzym heeft twee structurele gebieden, met daartussen een groeve waarin het actieve centrum ligt. In dit centrum werken cysteïne en histidine samen als katalytisch paar. In cosmetische ingrediëntenlijsten wordt papain vermeld met huidverzorgende, haarverzorgende en antistatische functies.

• Stofklasse: cysteïneprotease, een eiwitsplitsend enzym.
• Substraat: papain splitst bindingen binnen eiwitketens.
• Actief centrum: cysteïne en histidine vormen het katalytische paar.
• Structuur: tussen twee structurele gebieden ligt de groeve met het actieve centrum.
• Temperatuur: papain is relatief hittebestendig; het optimale temperatuurbereik ligt tussen 60 en 70 °C.
• Cosmetische functie: antistatisch en huid- en haarverzorgend.

Papain behoort tot de cysteïneproteasen en katalyseert de splitsing van peptidebindingen. In het actieve centrum vormen cysteïne en histidine een katalytisch paar; een nabijgelegen asparagine-aminozuur ondersteunt de ruimtelijke oriëntatie van histidine. Het geactiveerde cysteïne valt de carbonylkoolstof van een peptidebinding aan. Daarbij ontstaat tijdelijk een covalent tussenproduct tussen het enzym en het substraat. Vervolgens neemt water deel aan de verdere reactie en komen de splitsingsproducten vrij.

De eiwitstructuur bestaat uit twee verschillende gebieden met daartussen een groeve waarin het actieve centrum ligt. Drie disulfidebruggen stabiliseren het enzym. De voorlopervorm bevat eerst een signaalsequentie en een propeptidegebied vóór het rijpe enzym. Bij papainverwante proteasen hoort de afsplitsing van het propeptide bij de activering; het voorlopergedeelte kan ook de vouwing en stabiliteit beïnvloeden.

Papain splitst eiwitbindingen niet op alle plaatsen met dezelfde voorkeur. Er is een voorkeur beschreven voor splitsing na arginine of lysine wanneer daarvoor een hydrofoob aminozuur staat en erna geen valine volgt. Voor de enzymactiviteit wordt een relatief hittebestendig temperatuurbereik van 60 tot 70 °C vermeld. Deze biochemische eigenschappen beschrijven het enzym, niet de werking van een specifieke cosmetische formule.

De eiwitsplitsing is het biochemische mechanisme waarop het gebruik in cosmetische peelingproducten berust. Daaruit volgt niet dat papain uitsluitend dode cellen herkent of levende huidstructuren per definitie ongemoeid laat.