Riboflavin

Op een INCI-lijst herken je dit ingrediënt aan de naam Riboflavin. De duidelijk onderbouwde cosmetische functie ervan is vooral het kleuren: de gele stof kan bijdragen aan de kleur van het product en wordt vermeld als cosmetische kleurstof. Daarnaast is de stof geclassificeerd als huidverzorgend, wat betekent dat deze bedoeld is om de huid te verzorgen en een goede huidconditie te behouden. Deze functieomschrijvingen beschrijven het doel in de formule, niet een gegarandeerd zichtbaar resultaat op elke huid.

Bij een crème, lotion, masker of make-up met Riboflavin kun je dus in de eerste plaats een kleurfuctie verwachten. Hoe duidelijk de kleur in het eindproduct naar voren komt, hangt af van de volledige formule; op basis van alleen de INCI-naam is de kleurintensiteit niet vast te stellen. De classificatie als huidverzorgend verwijst naar een algemene cosmetische functie en bewijst niet dat Riboflavin op zichzelf droge plekjes, rimpels of andere huidkenmerken gericht verandert.

De stof kan voorkomen in producten voor verschillende huidtypen, maar de aanwezigheid ervan op de ingrediëntenlijst zegt op zichzelf niets over voor wie het volledige product geschikt is. Heb je een droge of gevoelige huid, houd dan rekening met de volledige formule en de aanwijzingen op het product, in plaats van de geschiktheid alleen af te leiden uit vitamine B2. Ook voor een vette, gecombineerde of rijpere huid kun je geen bijzondere werking afleiden uit de functie als kleurstof. De verzorgende werking hangt af van het product als geheel.

Riboflavin is geen vervanging voor een verzorgingsproduct dat is afgestemd op jouw behoeften. De beschikbare cosmetische functieomschrijvingen vermelden kleuring en huidverzorging, niet een medische werking of de behandeling van specifieke huidproblemen. Bovendien is de stof lichtgevoelig, waardoor de formule en de bewaarvoorschriften van de fabrikant voor het specifieke product leidend blijven. Verdraag je een product niet, stop dan met het gebruik en volg de informatie op het etiket.

Riboflavin kan in cosmetische producten worden gebruikt als kleurstof en huidverzorgend ingrediënt. In crèmes en make-up kan het bijdragen aan de kleur van de formule. Kies een product op basis van het doel en de volledige samenstelling.

Gebruik een kant-en-klaar product volgens de gebruiksaanwijzing op de verpakking. Riboflavin is gevoelig voor licht, vooral voor uv-licht. Houd daarom rekening met de bewaarvoorschriften van de fabrikant.

• Controleer de ingrediëntenlijst op de naam Riboflavin.
• Kies een product dat past bij het beoogde gebruik.
• Volg de gebruiksaanwijzing op de verpakking.
• Houd rekening met de bewaarvoorschriften van de fabrikant.

Riboflavin is als cosmetische kleurstof opgenomen in bijlage IV, nr. 145, van Verordening (EG) 1223/2009. Voor de daarin vermelde stof gelden de zuiverheidscriteria die zijn vastgelegd in Richtlijn 95/45/EG van de Commissie voor E101. De EU-cosmeticaverordening bevat een positieve lijst van kleurstoffen; de toegestane stoffen en eventuele gebruiksvoorwaarden zijn afhankelijk van de betreffende vermeldingen. Deze classificatie heeft betrekking op het gebruik in cosmetische producten en biedt geen garantie voor individuele verdraagbaarheid.

De genoemde regelgevingsinformatie vermeldt voor Riboflavin geen concrete maximumconcentratie en geen gebruikelijke gebruiksconcentratie. Een dergelijk getal moet daarom niet worden afgeleid uit het gebruik in andere producten of uit de natuurlijke rol als vitamine. De fabrikant is verantwoordelijk voor de naleving van de geldende eisen en de veiligheid van het eindproduct. Dankzij de INCI-naam op de verpakking kun je Riboflavin herkennen op de ingrediëntenlijst.

Een bijzondere fysisch-chemische eigenschap is de gevoeligheid voor licht, vooral uv-licht; onder invloed van straling kan Riboflavin overgaan in andere verbindingen. Dit is relevant voor de stabiliteit van een formule, maar vormt op zichzelf geen bewijs voor een ongewenste reactie bij elk gebruik. De verstrekte cosmetische bronnen classificeren Riboflavin als toegestane kleurstof en beschrijven daarnaast een huidverzorgende functie. Volg de productinformatie en beoordeel de verdraagbaarheid op basis van het specifieke product.

Riboflavin komt voor in planten en veel micro-organismen; dieren kunnen het niet zelf biosynthetiseren. Natuurlijke bronnen in voeding zijn onder andere zuivelproducten, vlees, vis, eieren, groene groenten, paddenstoelen en amandelen. In planten en micro-organismen begint de aanmaak met GTP en ribulose-5-fosfaat, waaruit via meerdere reactiestappen voorlopers van flavine ontstaan. Deze biologische aanmaak verklaart waarom Riboflavin in veel verschillende organismen voorkomt.

De geschiedenis van de isolatie gaat terug tot de 19e eeuw: in 1879 haalde de Engelse scheikundige Alexander Wynter Blyth uit melk een in water oplosbare, geelgroen fluorescerende stof en noemde die lactochroom. De structuur kon hij destijds niet vaststellen. In de daaropvolgende decennia onderzochten wetenschappers verschillende in water oplosbare voedingsfactoren, die aanvankelijk onder verzamelnamen zoals factor B werden aangeduid. In 1927 stelden Hariette Chick en Margaret Honora Roscoe voor deze factor op te splitsen in ten minste twee bestanddelen, waaronder het later als vitamine B2 aangeduide Riboflavin.

Richard Kuhn isoleerde in 1933 uit melk een stof die lactoflavine werd genoemd; vergelijkbare preparaten uit eiwit en lever kregen tijdelijk de namen ovoflavine en hepatoflavine. In 1934 en 1935 brachten Kuhn en Paul Karrer onafhankelijk van elkaar de structuur in kaart en toonden ze aan dat deze namen naar dezelfde verbinding verwezen. De naam Riboflavin werd in 1937 voorgesteld en overgenomen. De naam verwijst naar het ribitylgedeelte van het molecuul en de gele flavine-chromofoor; lactoflavine combineert de verwijzing naar melk met deze kleurstofgroep.

Er zijn biologische en chemische productiemethoden beschreven. Planten en micro-organismen maken Riboflavin via enzymatisch gekatalyseerde tussenstappen; aanvankelijk werd voor industriële productie ook organische synthese toegepast. De chemische productie kan uitgaan van D-ribose en omvat meerdere reacties voordat het product wordt gezuiverd. De commerciële productie is tegenwoordig voornamelijk gebaseerd op fermentatiemethoden met schimmelstammen en gemodificeerde bacteriën.

Riboflavin is één chemische stof uit de groep van de flavinen en tevens vitamine B2. De brutoformule is C17H20N4O6 en het opgegeven molecuulgewicht bedraagt 376,4. In gezuiverde vaste vorm wordt het omschreven als een geel tot oranje kristallijn poeder; de zichtbare kleur is relevant voor de cosmetische functie als kleurstof. Het is in water oplosbaar, oftewel hydrofiel, waarbij de algemene omschrijving als wateroplosbaar niet betekent dat het onbeperkt in water oplost. Voor cosmetica zijn de functies COLORANT en SKIN CONDITIONING - MISCELLANEOUS vermeld.

• Kleur: geel tot oranje, kristallijn in vaste vorm.
• Stofidentiteit: Riboflavin, ook bekend als vitamine B2 of lactoflavine.
• Formule en massa: C17H20N4O6 en 376,4 als opgegeven molecuulgewicht.
• Oplosbaarheid: wateroplosbaar en hydrofiel; ook een geringe oplosbaarheid in water wordt beschreven.
• Lichtgedrag: lichtgevoelig, vooral voor uv-licht; bestraling kan afbraakproducten vormen.
• Cosmetische rol: geeft kleur en wordt geclassificeerd als huidverzorgend.

In formules zorgt Riboflavin vooral voor een gele kleurcomponent. De lichtgevoeligheid is relevant bij de productontwikkeling, omdat de stof onder invloed van licht fotochemisch kan veranderen. De pH-waarde van een cosmetisch product en specifieke stabiliteitswaarden moeten hier niet worden beschouwd als vaststaande eigenschappen van het ingrediënt. De verstrekte informatie vermeldt geen algemeen geldende gebruiksconcentratie of specifiek formuleringsbereik.

Het riboflavinemolecuul bevat een ribitylrest en een gele flavine-chromofoor. Het flavinegedeelte is gebaseerd op een stikstofhoudend ringsysteem; de combinatie van deze molecuuldelen verklaart de naam en de kenmerkende kleur. In organismen dient Riboflavin als uitgangsstof voor flavinemononucleotide en flavine-adeninedinucleotide. Deze twee verbindingen werken als cofactoren van talrijke dehydrogenasen en oxidoreductasen, enzymen die betrokken zijn bij redoxreacties.

De beschreven studie omschrijft Riboflavin als fotosensibilisator: na blootstelling aan licht kan het overgaan in een aangeslagen toestand en oxidatieve reacties opwekken. Welke reactie volgt, hangt af van het omringende substraat en de beschikbaarheid van zuurstof. Bij eiwitten kan elektronenoverdracht leiden tot eiwitradicalen; bij aanwezigheid van zuurstof kan aangeslagen Riboflavin bovendien singletzuurstof vormen. Deze mechanismen hebben betrekking op lichtafhankelijke chemische processen en onderbouwen geen cosmetische beschermende werking van het ingrediënt.

De samenvatting maakt onderscheid tussen directe en zuurstofgemedieerde reactieroutes. Bij onverzadigde lipiden kan singletzuurstof primaire lipidehydroperoxiden vormen; ook eiwitten kunnen oxideren. Bij weinig zuurstof wordt voor lipiden directe waterstofoverdracht beschreven. Fenolische verbindingen en bepaalde aminozuren of eiwitten kunnen aangeslagen Riboflavin deactiveren; de effecten die in de samenvatting worden beschreven, zijn afhankelijk van de betreffende reactanten en omstandigheden.

Deze bevindingen hebben betrekking op fotochemische reacties in biologische systemen of systemen met voedsel die aan licht zijn blootgesteld. Ze bewijzen niet dat een cosmetisch product met Riboflavin de huid beschermt tegen licht of een bepaald huidverzorgend effect heeft. Voor cosmetische producten worden kleuring en huidverzorging als functies vermeld, maar daarmee wordt geen specifiek werkingsmechanisme op de huid beschreven. De onderzoeksinformatie biedt dus chemische achtergrond over de lichtreactiviteit, maar geen bewijs voor een specifiek zichtbaar cosmetisch voordeel.